Evlilikte Mal Rejimleri ve Mal Rejimi Sözleşmesi – 2026

Mal Rejimi Nedir, Ne Zaman Önem Kazanır?

Mal rejimi, evlilik boyunca eşlerin malvarlığı üzerindeki hak ve yükümlülüklerini düzenleyen hukuki çerçevedir. Evlilik devam ederken çoğu zaman gündeme gelmez; asıl önemi rejimin sona ermesiyle ortaya çıkar. Boşanma, evliliğin iptali, ölüm veya eşlerin başka bir rejime geçmesi hâlinde malların nasıl paylaşılacağı, o tarihte yürürlükte olan mal rejimine göre belirlenir.

Türkiye’de 1 Ocak 2002 tarihinde yürürlüğe giren Türk Medeni Kanunu ile yasal mal rejimi değişmiştir. Bu tarihten önce eşler arasında mal ayrılığı, bu tarihten sonra ise edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir. Uzun süreli evliliklerde her iki döneme ilişkin ayrı hesaplama yapılması gerekir; bu ayrım, mal paylaşımı davasının en teknik yönüdür.

Yasal Mal Rejimi: Edinilmiş Mallara Katılma

Bu rejimde her eşin malvarlığı ikiye ayrılır: edinilmiş mallar ve kişisel mallar. Evlilik süresince karşılığı verilerek edinilen mallar tasfiyede paylaşıma girer; kişisel mallar ise paylaşım dışında kalır. Kural olarak her eş, diğer eşin edinilmiş mallarının borçlar düşüldükten sonraki net değerinin (artık değerin) yarısı üzerinde katılma alacağına sahiptir. Paylaşım malın kendisi üzerinde mülkiyet değil, kural olarak alacak hakkı doğurur.

Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır?

1. Malların AyrımıHer eşin malvarlığı, rejimin sona erdiği tarih itibarıyla edinilmiş mal ve kişisel mal olarak ayrılır.
2. Eklenecek DeğerlerKatılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler ile sona ermeden önceki bir yıl içindeki olağan dışı karşılıksız kazandırmalar edinilmiş mallara eklenir.
3. DenkleştirmeBir mal kesimine ait borç diğer kesimden ödenmişse, gruplar arasında denkleştirme yapılır.
4. DeğerlemeMallar, tasfiye anındaki sürüm değerleri üzerinden hesaplanır; bu nedenle enflasyon ve değer artışı alacağa yansır.
5. Artık Değer ve AlacakEdinilmiş mallardan borçlar düşülür; kalan artık değerin yarısı diğer eşin katılma alacağını oluşturur ve alacaklar takas edilir.

Seçimlik Mal Rejimleri Nelerdir?

Eşler, yasal rejimi uygun bulmuyorsa kanunda sayılan üç seçimlik rejimden birini kararlaştırabilir. Kanunda yer almayan karma veya özel bir rejim oluşturulamaz; ancak seçilen rejim içinde kanunun izin verdiği ölçüde düzenleme yapılabilir.

• Mal ayrılığı kimler için uygundur: Ticari faaliyeti bulunan, borç ve risk taşıyan ya da evliliğe önemli bir malvarlığıyla giren eşler bakımından tercih edilir.
• Edinilmiş mallara katılma kimi korur: Ev içi emek harcayan veya geliri düşük olan eşin, evlilik boyunca oluşan birikimden pay almasını sağlar.
• Paylaşmalı mal ayrılığı: Mal ayrılığının esnekliğini korurken aile konutu ve ev eşyası bakımından koruma sağlar.
• Mal ortaklığı: Uygulamada nadiren tercih edilir; ortaklık mallarının yönetiminde eşlerin birlikte hareket etmesi gerekir.

Mal Rejimi Sözleşmesi Nasıl Yapılır?

Halk arasında “evlilik sözleşmesi” olarak bilinen belge, hukuken mal rejimi sözleşmesidir. Geçerliliği şekil şartına bağlıdır: sözleşme noterde düzenleme veya onaylama biçiminde yapılır. Ayrıca eşler, evlenme başvurusu sırasında hangi rejimi seçtiklerini yazılı olarak bildirerek de seçimde bulunabilir.

1. ZamanlamaSözleşme evlenmeden önce veya evlilik devam ederken her zaman yapılabilir; evlilik sırasında rejim değiştirilebilir.
2. EhliyetTaraflar ayırt etme gücüne sahip olmalıdır; küçük veya kısıtlı olanlar bakımından yasal temsilcinin rızası aranır.
3. ŞekilNoterde düzenleme ya da onaylama şeklinde yapılır ve taraflarca imzalanır. Adi yazılı belge geçersizdir.
4. KapsamYalnızca kanunda sayılan rejimlerden biri seçilebilir ve kanunun izin verdiği düzenlemeler yapılabilir.
5. EtkiSözleşme kural olarak yapıldığı tarihten itibaren sonuç doğurur; geçmişe etkili sonuç istenmesi hâlinde bu iradenin sözleşmede açıkça yer alması gerekir.

Mal Rejimi Ne Zaman Sona Erer?

Boşanmada rejimin dava tarihinde sona ermesi önemli bir sonuç doğurur: dava açıldıktan sonra edinilen mallar tasfiyeye girmez. Buna karşılık dava sırasında yapılan devirler, alacağı azaltma kastıyla yapılmışsa hesaba eklenir. Bu nedenle dava sürecinde banka hareketlerinin takibi ve gerektiğinde ihtiyati tedbir talebi önem taşır.

Evlilik Sürerken Malvarlığını Koruyan Hükümler

• Aile konutu şerhi: Malik eş, diğer eşin açık rızası olmadıkça aile konutunu devredemez ve üzerindeki hakları sınırlayamaz. Şerh, tapu müdürlüğüne başvuruyla işlenir; ayrıntı için müşterek konutun tahsisi yazımıza bakabilirsiniz.
• Tasarruf yetkisinin sınırlandırılması: Ailenin ekonomik varlığının korunması gerekiyorsa, hâkimden eşin belirli mallar üzerinde tasarruf yetkisinin sınırlandırılması istenebilir.
• Bilgi verme yükümlülüğü: Eşler, talep hâlinde birbirlerine malvarlıkları, gelirleri ve borçları hakkında bilgi vermek zorundadır.
• Olağanüstü mal rejimi: Haklı sebep varsa (borca batıklık, malvarlığının tehlikeye düşürülmesi) hâkimden mal ayrılığına geçilmesi istenebilir.
• Eklenecek değerler: Rejimin sona ermesinden önceki bir yıl içinde yapılan olağan dışı bağışlar tasfiye hesabına eklenir.

Mal Rejimi Konusunda Sık Yapılan Hatalar

• “Tapu kimdeyse mal onundur”: Yanlış. Tapu kaydı, edinilmiş mal niteliğini ortadan kaldırmaz; katılma alacağı doğar.
• “Evlilik sözleşmesi her şeyi çözer”: Sözleşme yalnızca mal rejimini düzenler; nafaka ve velayet kapsam dışıdır.
• “Adi yazılı sözleşme yeterlidir”: Yanlış. Noterde yapılmayan mal rejimi sözleşmesi geçersizdir.
• “Miras da paylaşılır”: Yanlış. Miras yoluyla gelen mal kişisel maldır; yalnızca geliri edinilmiş mal sayılır.
• “Boşanma davasında mallar da paylaşılır”: Mal rejiminin tasfiyesi ayrı bir davadır ve nispi harca tabidir; anlaşmalı boşanma protokolündeki genel feragat ifadeleri bu hakkın yitirilmesine yol açabilir.
• “Süre sınırı yok”: Yanlış. Katılma alacağı, boşanmanın kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımına tabidir.

Sık Sorulan Sorular