Aile Hukuku

Tanıma ve Tenfiz Davası Nedir? — Kahraman Hukuk Bürosu

Tanıma ve tenfiz davası, yabancı mahkemenin verdiği kesinleşmiş kararın Türkiye’de sonuç doğurması için açılan davadır. Tanıma kesin hüküm etkisi, tenfiz ise icra imkânı sağlar. Dayanak 5718 sayılı MÖHUK m.50-59’dur. Boşanma kararları için yalnızca tanıma yeterlidir. Eşler birlikte başvurursa nüfus müdürlüğünde idari tanıma da mümkündür.

Tanıma ve tenfiz davası, yabancı bir mahkemenin verdiği kesinleşmiş kararın Türkiye’de hukuki sonuç doğurması için Türk mahkemesinde açılan davadır. Tanıma kararın kesin hüküm ve kesin delil etkisini sağlar. Tenfiz ise kararın Türkiye’de icra edilmesini sağlar. Dava 5718 sayılı MÖHUK m.50 ile m.59 arasında düzenlenmiştir.

Tanıma ve Tenfiz Davası Nedir?

Yabancı mahkeme kararları Türkiye’de kendiliğinden geçerli olmaz. Örneğin Almanya’da boşanan bir Türk vatandaşı, Türk nüfus kaydında evli görünmeye devam eder. Kararın Türkiye’de sonuç doğurması için tanınması veya tenfiz edilmesi gerekir.

Dayanak 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun hükümleridir. Tenfiz hâkimi kararın esasını yeniden incelemez. Yalnızca kanundaki şartların bulunup bulunmadığına bakar. Bu ilke Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu kararıyla da kabul edilmiştir (E.2010/1, K.2012/1, 10.02.2012).

Tanıma ile Tenfiz Arasındaki Fark

Konu Tanıma Tenfiz
Amaç Kesin hüküm ve kesin delil etkisi Kararın icra edilmesi
Örnek karar Boşanma, evliliğin iptali, soybağı Nafaka, tazminat, alacak
Karşılıklılık şartı Aranmaz (m.58) Aranır (m.54/a)
Sonuç Nüfus kaydına işlenir Türk ilamı gibi icraya konulur

Boşanma kararı icraya konu olmadığı için yalnızca tanıma yeterlidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi aynı hükmün hem tanınıp hem tenfiz edilemeyeceğini belirtmiş, tenfiz kısmını kaldırarak kararı düzeltmiştir (E.2025/10, K.2025/4663, 06.05.2025).

Dayanak

5718 sayılı MÖHUK m.50 ile m.59.

Görevli Mahkeme

Aile kararlarında aile mahkemesi.

Yargılama

Basit yargılama usulü.

Zamanaşımı

Tanıma talebi için zamanaşımı yoktur.

Tanıma ve Tenfiz Davası Süreci adımları, Kahraman Hukuk Bürosu.

Tanıma ve Tenfiz Davasının Şartları

Tanıma ve tenfiz davası açılabilmesi için önce ön şartlar, sonra esasa ilişkin şartlar aranır. Şartlardan biri eksikse mahkeme talebi reddeder.

Ön Şartlar

  • Yabancı mahkeme kararı: Karar yabancı bir mahkemeden verilmiş olmalıdır.
  • Hukuk davasında verilmiş olması: Ceza kararlarının yalnızca şahsi haklara ilişkin hükümleri tenfiz edilebilir.
  • Kesinleşmiş olması: Karar, verildiği ülkenin hukukuna göre kesinleşmiş olmalıdır.

Kesinleşme şartı uygulamada en sık ret sebebidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, Suriye’de verilen boşanma kararının kesinleştiği ispatlanamadığı için davanın reddedilmesini onaylamıştır (E.2024/1364, K.2024/3013, 30.04.2024).

Esasa İlişkin Şartlar (MÖHUK m.54)

Şart Açıklama
Karşılıklılık Kararın verildiği ülkede Türk mahkeme kararlarının da tenfiz edilebilmesi. Tanımada aranmaz.
Münhasır yetki Konunun Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmemesi.
Kamu düzeni Kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması.
Savunma hakkı Davalının usulüne uygun çağrılmış ve temsil edilmiş olması.

Savunma hakkı şartı özellikle gıyabi kararlarda önem taşır. Davalıya yabancı davadan haber verilmemişse ve davalı buna itiraz ederse tanıma talebi reddedilir. Gerekçesiz yabancı karar ise yalnızca gerekçesiz olduğu için kamu düzenine aykırı sayılmaz.

Yabancı Boşanma Kararının Tanınması

Yabancı boşanma kararının tanınması tanıma ve tenfiz davalarının en yaygın türüdür. Yurt dışında boşanan kişi için iki yol vardır. Birincisi nüfus müdürlüğü veya konsoloslukta idari tanıma, ikincisi mahkemede tanıma davasıdır.

İdari Yol: Nüfus Müdürlüğü ve Konsolosluk

Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A ile yabancı boşanma kararları dava açmadan nüfusa işlenebilir. Başvuru yurt dışında konsolosluğa, Türkiye’de il nüfus müdürlüğüne yapılır. Güncel bilgiler Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü sayfasında yer alır.

  • Kesinleşmiş, apostilli ve tercümeli karar: Karar kesinleşme şerhi ve onaylı tercümesiyle sunulur.
  • Eşlerin birlikte başvurusu: Kural olarak eşler birlikte başvurur. Ayrı başvurularda iki başvuru arası en fazla 90 gündür.
  • Tek başına başvuru: Eşlerden biri ölmüş, yabancı veya Mavi Kart sahibiyse Türk eş tek başına başvurabilir.
  • Kamu düzenine uygunluk: Karar kamu düzenine açıkça aykırı olmamalıdır.
  • Türkiye’de dava bulunmaması: Aynı konuda Türkiye’de görülen veya reddedilmiş bir dava olmamalıdır.

Dava Yolu Ne Zaman Gerekir?

Eşler birlikte başvurmuyorsa ve tek başına başvuru şartları yoksa tanıma davası açılır. İdari başvuru reddedilirse de dava yolu açıktır. Danimarka gibi bazı ülkelerde boşanma kararı idari makamca verilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu kararların MÖHUK yoluyla tanınamayacağını belirtmiştir (E.2023/4901, K.2023/6077, 07.12.2023). Bu kararlar için idari tanıma yolu kullanılır.

Velayet ve Nafaka Hükümleri

İdari tanıma yalnızca boşanma hükmünü kapsar. Velayet, iştirak ve yoksulluk nafakası, kişisel ilişki, mal rejimi ve tazminat hükümleri nüfus müdürlüğünde tanınmaz. Bu hükümler için mahkemede tanıma veya tenfiz davası açılmalıdır. Mahkeme kararın bir kısmının tanınmasına da karar verebilir (MÖHUK m.56). Türkiye’de yeni bir talep gerekiyorsa velayet davası veya nafaka davası açılabilir.

Konu İdari Tanıma (NHK m.27/A) Tanıma Davası (MÖHUK)
Başvuru yeri Nüfus müdürlüğü veya konsolosluk Aile mahkemesi
Kapsam Yalnızca boşanma, iptal ve butlan Velayet, nafaka, tazminat dahil
Eşlerin rızası Kural olarak birlikte başvuru Tek taraf açabilir
Süre Genellikle birkaç hafta Ortalama 3 ile 12 ay
Masraf Harç yok veya düşük Maktu harç ve tebligat gideri

Tanıma ve Tenfiz Davası İçin Gerekli Belgeler

Tanıma ve tenfiz davası dilekçesine MÖHUK m.53 uyarınca şu belgeler eklenir.

  • Kararın onaylı örneği: Yabancı mahkeme kararının aslı veya onaylı örneği.
  • Kesinleşme şerhi: Kararın kesinleştiğini gösteren onaylı belge.
  • Apostil: Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkelerde apostil şerhi. Taraf olmayan ülkelerde konsolosluk onayı.
  • Yeminli tercüme: Kararın ve şerhlerin noter onaylı Türkçe tercümesi.
  • Vekâletname: Avukatla takip ediliyorsa konsolosluktan veya apostilli noterden alınan vekâletname.
  • Nüfus kayıt örneği: Tarafların güncel nüfus kayıt örneği.

Tanıma ve Tenfiz Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Tanıma ve tenfiz davasında görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Boşanma, velayet ve nafaka gibi aile hukuku kararlarında aile mahkemesi görevlidir.

Durum Yetkili Mahkeme
Karşı tarafın Türkiye’de yerleşim yeri varsa Karşı tarafın yerleşim yeri mahkemesi
Yerleşim yeri yoksa Karşı tarafın sakin olduğu yer mahkemesi
Türkiye’de sakin olduğu yer de yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biri
Gaziantep Karşı taraf Gaziantep’te oturuyorsa Gaziantep Aile Mahkemeleri

Yargılama Usulü ve Yurt Dışına Tebligat

Tanıma ve tenfiz davası basit yargılama usulüne göre görülür. Dava dilekçesi duruşma günüyle birlikte karşı tarafa tebliğ edilir. Karşı taraf şartların bulunmadığını, kararın yerine getirildiğini veya yerine getirilmesine engel bir sebep doğduğunu ileri sürebilir.

Tebligat yapılmadan dosya üzerinden karar verilemez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, davalıya duruşma günü tebliğ edilmeden verilen tanıma kararını bozmuştur (E.2023/3912, K.2023/5837, 30.11.2023). Karşı taraf yurt dışındaysa tebligat Adalet Bakanlığı aracılığıyla yapılır. Bu süreç davanın süresini belirleyen en önemli etkendir.

Duruşmaya Katılmak Zorunlu mu?

Davacı vekille temsil ediliyorsa duruşmaya katılmak zorunda değildir. Yurt dışında yaşayan kişiler konsolosluktan veya apostilli noter vekâletnamesiyle avukat aracılığıyla davayı takip edebilir.

Tanıma ve Tenfiz Davası Ne Kadar Sürer?

Tanıma ve tenfiz davası basit yargılamaya tabi olduğu için diğer davalardan kısadır. Süre en çok tebligata bağlıdır.

Durum Ortalama Süre
Davalı Türkiye’de ve itiraz etmiyor 2 ile 4 ay
Davalı yurt dışında 6 ile 12 ay
Yurt dışı tebligat aşaması En az 4 ay
İstinaf ve temyiz Ek olarak 6 ile 12 ay

Türkiye’de görülen boşanma davalarının süresi için boşanma davaları ne kadar sürer rehberine bakabilirsiniz.

Tanıma ve Tenfiz Davası Masrafı

Tanıma ve tenfiz davasında maktu harç alınır. Ayrıca gider avansı, tebligat gideri ve yurt dışı tebligat için tercüme masrafı ödenir. Harç tutarları her yıl Harçlar Kanunu tarifesiyle güncellenir. Apostil, yeminli tercüme ve noter onayı giderleri de hesaba katılmalıdır.

Tanıma Kararının Etkisi, İtiraz ve Kanun Yolu

Tanıma kararı, yabancı kararın kesinleştiği andan itibaren kesin hüküm etkisi doğurur (MÖHUK m.59). Kesinleşen tanıma kararı nüfus müdürlüğüne gönderilir ve boşanma kayda işlenir. Tenfiz edilen karar ise Türk ilamı gibi icra takibine konulabilir.

Karara karşı istinaf ve temyiz yoluna gidilebilir. Temyiz, tenfiz kararının yerine getirilmesini durdurur (MÖHUK m.57). Yargıtay Büyük Genel Kurulu’nun 2026/1 sayılı iş bölümü kararına göre temyiz incelemesini esas davaya ait daire yapar. Boşanma kararlarında bu daire Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’dir.

Hukuki Yarar ve Zamanaşımı

Tanıma talebi için zamanaşımı yoktur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, eşler boşandıktan sonra birlikte yaşamış olsalar bile tanıma istemenin dürüstlük kuralına aykırı olmadığını kabul etmiştir (E.2022/766, K.2023/975, 18.10.2023). Ancak aynı evlilik Türk mahkemesinde boşanmayla sona ermiş ve nüfusa işlenmişse tanıma davasında hukuki yarar yoktur (Yargıtay 2. HD, E.2024/10660, K.2025/696, 23.01.2025).

Yurt Dışı Boşanma Kararı Tanınmazsa Ne Olur?

Karar tanınmadıkça kişi Türk nüfus kaydında evli görünür. Bu durumun sonuçları şunlardır.

  • Yeniden evlenme engeli: Türkiye’de yeni bir evlilik yapılamaz. Kadın için ayrıca iddet süresi gündeme gelebilir.
  • Miras hakkı: Eski eş Türk hukukuna göre mirasçı görünmeye devam edebilir.
  • Soyadı ve kayıt: Kadın evlilik soyadını taşımaya devam eder. Soyadı için soyadı değişikliği ayrıca incelenebilir.
  • Mal rejimi: Türkiye’deki mallar için mal paylaşımı talepleri belirsiz kalır.

Yabancı karar tanınamıyorsa Türkiye’de yeni bir boşanma davası açılabilir. Anlaşmalı boşanma veya çekişmeli boşanma yollarından biri seçilir. Süreç için boşanma davası nasıl açılır rehberine bakabilirsiniz.

Tahkim ve Diğer Kararların Tenfizi

Yabancı hakem kararları MÖHUK m.60 ile m.63 ve 1958 New York Sözleşmesi uyarınca tenfiz edilir. Yetkili mahkeme tarafların kararlaştırdığı yer asliye mahkemesidir. Yabancı ülkede açılan vasiyetnameler için vasiyetnamenin tenfizi rehberine bakabilirsiniz.

Tanıma ve Tenfiz Davasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Kesinleşme şerhini alın: Şerhsiz karar en sık ret sebebidir.
  • Apostil ve tercümeyi eksiksiz yaptırın: Kararın ve şerhlerin tamamı tercüme edilmelidir.
  • Doğru yolu seçin: Yalnızca boşanma için idari tanıma, velayet ve nafaka için dava yolu uygundur.
  • Karşı tarafın adresini belirleyin: Doğru adres tebligatı ve süreyi doğrudan etkiler.
  • Yeni evlilik öncesi kaydı kontrol edin: Nüfus kaydında boşanma işlenmeden evlilik yapılamaz.

Sık Sorulan Sorular

Tanıma ve tenfiz davası nedir, farkı nedir?
Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de sonuç doğurması için açılan davadır. Tanıma kesin hüküm etkisi sağlar. Tenfiz ise kararın icra edilmesini sağlar.
Yurt dışında alınan boşanma kararı Türkiye’de geçerli mi?
Kendiliğinden geçerli değildir. Karar tanınıp nüfusa işlenene kadar kişi Türkiye’de evli görünür.
Yabancı boşanma kararı dava açmadan nüfusa işlenebilir mi?
Evet. Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A uyarınca nüfus müdürlüğüne veya konsolosluğa idari tanıma başvurusu yapılabilir. Kural olarak eşler birlikte başvurur.
Tanıma tenfiz davası ne kadar sürer?
Davalı Türkiye’deyse 2 ile 4 ay, yurt dışındaysa 6 ile 12 ay sürer. Süreyi en çok tebligat belirler.
Tanıma tenfiz davası hangi mahkemede açılır?
Aile hukuku kararlarında aile mahkemesinde açılır. Yetkili mahkeme karşı tarafın yerleşim yeri, yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemesidir.
Tanıma davası için apostil zorunlu mu?
Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkelerin kararlarında apostil gerekir. Taraf olmayan ülkelerde konsolosluk onayı aranır.
Tanıma tenfiz davasında duruşmaya katılmak zorunlu mu?
Avukatla temsil ediliyorsanız zorunlu değildir. Yurt dışından vekâletname verilebilir.
Velayet ve nafaka nüfus müdürlüğünde tanınır mı?
Hayır. İdari tanıma yalnızca boşanmayı kapsar. Velayet ve nafaka için mahkemede dava açılmalıdır.
Tanıma davasının zamanaşımı var mı?
Hayır. Tanıma talebi için zamanaşımı yoktur. Karar her zaman tanıtılabilir.
Karşı taraf yurt dışındaysa tebligat nasıl yapılır?
Adalet Bakanlığı aracılığıyla yabancı makamlara gönderilir. Bu aşama en az dört ay sürebilir.
Tanınmayan boşanma kararıyla Türkiye’de evlenilebilir mi?
Hayır. Nüfus kaydında boşanma işlenmeden Türkiye’de yeni evlilik yapılamaz.
Tanıma kararına itiraz edilebilir mi?
Evet. İstinaf ve temyiz yoluna gidilebilir. Temyiz, tenfiz kararının yerine getirilmesini durdurur.

Kahraman Hukuk Bürosu | Aile Hukuku

Tanıma ve tenfiz davasında sonuç, kesinleşme şerhi, apostil ve tercüme belgelerinin eksiksiz hazırlanmasına, doğru yolun seçilmesine ve yurt dışı tebligatın düzgün yürütülmesine bağlıdır. Velayet ve nafaka hükümlerinin ayrıca değerlendirilmesi hak kaybını önler. Kahraman Hukuk Bürosu yabancı boşanma kararlarının tanınması, tenfiz ve aile hukuku davalarında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır.

Gaziantep Barosu’na kayıtlı olarak faaliyet gösteren büromuz, Gaziantep aile mahkemeleri nezdinde yürütülen dava ve işlerde Gaziantep avukat hizmeti kapsamında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır.

GaziantepAile Mahkemesinde Dava Takibi
MÖHUK m.50-59Tanıma ve Tenfiz
NHK m.27/Aİdari Tanıma
Gaziantep BarosuKayıtlı Avukatlık Hizmeti

Tanıma ve Tenfiz Davası İçin Destek Alın

Yurt dışı boşanma kararının tanınması, nüfusa tescil, velayet ve nafaka hükümlerinin tenfizi için iletişime geçebilirsiniz.

Hukuki Danışmanlık İçin İletişime GeçinGaziantep Boşanma Hukuku Avukatı


Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir