Aile Hukuku
Boşanma Davasında Çocukla Kişisel İlişki Kararı

Çocukla Kişisel İlişki Kararı — Kahraman Hukuk Bürosu

Çocukla kişisel ilişki kararı; velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocukla hangi gün ve saatlerde, yatılı olup olmadan görüşeceğini belirleyen düzenlemedir. Dayanağı TMK m.182 ve m.323’tür; hâkim talep olmasa dahi kişisel ilişkiyi re’sen düzenler ve ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Karar, 2022’den bu yana icra dairelerince değil, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu uyarınca Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri tarafından harçsız biçimde yerine getirilir. Davalar Gaziantep Aile Mahkemesinde görülür.

Çocukla Kişisel İlişki Nedir?

Boşanma, ebeveyn ile çocuk arasındaki bağı sona erdirmez. Velayet bir ebeveyne bırakıldığında, diğer ebeveynin çocuğu görmesi, onunla vakit geçirmesi ve iletişim kurması hukuken güvence altındadır. Kişisel ilişki hem ebeveynin hakkı hem de çocuğun hakkıdır; bu nedenle taraflar aralarında anlaşsa bile hâkim, boşanma veya ayrılık kararında kişisel ilişkiyi ayrıca düzenlemek zorundadır. Velayet ile kişisel ilişki birbirini tamamlayan iki ayrı başlıktır.

Kişisel ilişki yalnızca boşanma kararıyla değil, dava sürerken de kurulur: hâkim TMK m.169 kapsamında dava süresince geçerli olmak üzere geçici (tedbiren) kişisel ilişkiye karar verir. Böylece yargılama uzasa dahi çocuk ile ebeveyn arasındaki bağ kopmaz.

Hâkim Kişisel İlişkiyi Hangi Ölçütlere Göre Belirler?

Çocuğun Üstün Yararı

Çocuğun fiziksel, ruhsal, ahlaki ve eğitim yönünden gelişimi tüm değerlendirmenin merkezindedir.

Çocuğun Yaşı

Bebeklik ve erken çocukluk döneminde kısa ve sık görüşmeler, okul çağında yatılı ve uzun süreli düzen tercih edilir.

Okul ve Sosyal Düzen

Ders saatleri, sınav dönemleri, kurs ve sosyal etkinlikler takvimin dışında tutulur.

Mesafe

Ebeveynlerin farklı şehir veya ülkelerde yaşaması hâlinde görüşmeler tatil dönemlerinde yoğunlaştırılır.

Ebeveynin Tutumu

Çocuğu diğer ebeveyne karşı yönlendirme, görüşmeyi engelleme veya ihmal gibi davranışlar düzenlemeyi etkiler.

Sosyal İnceleme Raporu

Pedagog, psikolog ve sosyal çalışmacı değerlendirmesi ile idrak çağındaki çocuğun görüşü dikkate alınır; ekonomik tablo için SED raporu alınır.

İdrak çağındaki çocuğun kendisini ilgilendiren kararlarda dinlenmesi gerekir. Uygulamada mahkemeler çocuğu, pedagog eşliğinde ve ebeveynlerin etkisinden uzak bir ortamda dinler. Çocuğun beyanı tek başına belirleyici değildir; yönlendirme kuşkusu varsa sosyal inceleme raporuyla birlikte ele alınır.

Kişisel İlişki Günleri Nasıl Belirlenir?

Kanunda sabit bir takvim yoktur; ancak uygulamada yerleşik hâle gelmiş bir çerçeve bulunur. Aşağıdaki düzen, okul çağındaki bir çocuk için mahkemelerin sıklıkla kurduğu standart kişisel ilişki takvimidir.

Dönem Yaygın Uygulama
Hafta sonu Ayın belirli hafta sonlarında (örneğin 1. ve 3. hafta) cuma akşamından pazar akşamına kadar yatılı
Hafta içi Küçük yaş gruplarında veya talep hâlinde belirli bir gün, okul çıkışından akşam saatine kadar yatısız
Dini bayramlar Ramazan ve Kurban bayramlarında tek ve çift yıllara göre dönüşümlü, 1-2 gün
Yarıyıl (sömestr) tatili Genellikle 1 hafta
Yaz tatili Çocuğun yaşına göre 15 ila 30 gün arası
Özel günler Doğum günleri, anneler ve babalar günü için birkaç saatlik görüşme
İletişim Telefon ve görüntülü görüşme hakkı ayrıca düzenlenebilir

Yaşa Göre Kişisel İlişki Düzeni

  • 0-3 yaş: Bağlanma dönemi olduğundan görüşmeler kısa, sık ve kural olarak yatısızdır; anne bakımının sürekliliği gözetilir.
  • 3-6 yaş: Yatısız günlerin yanında, çocuğun uyumuna göre sınırlı yatılı görüşmeler kurulabilir.
  • 6-12 yaş: Standart takvim uygulanır; hafta sonu yatılı görüşme ve tatil dönemleri yaygındır.
  • 12 yaş ve üzeri: Çocuğun görüşü ve sosyal programı daha fazla ağırlık kazanır; esnek düzenlemeler tercih edilir.
  • Uzak şehir veya yurt dışı: Hafta sonu görüşmeleri yerine tatil sürelerinin uzatılması ve düzenli görüntülü görüşme öngörülür; ulaşım giderlerinin kimin karşılayacağı da karara bağlanabilir.

Çocukla Kişisel İlişki Kurulması Talebi Nasıl Yapılır?

  1. Talebin İleri SürülmesiBoşanma davası devam ediyorsa dava veya cevap dilekçesinde tedbiren kişisel ilişki istenir. Boşanma sona ermişse veya evlilik dışı doğan çocuk söz konusuysa, aile mahkemesinde ayrı bir kişisel ilişki kurulması davası açılır.
  2. Somut Takvim ÖnerinTalep edilen gün, saat, yatılı olup olmadığı, bayram ve tatil düzeni ile teslim yerinin dilekçede açıkça belirtilmesi, kararın uygulanabilirliğini artırır.
  3. Delilleri SununÇalışma saatlerinizi gösteren belgeler, konut durumu, çocukla ilişkinizi ortaya koyan kayıtlar ve tanık listesi sunulur.
  4. Sosyal İncelemeMahkeme sosyal inceleme raporu alır; ev ziyareti ve görüşmelerle ebeveyn-çocuk ilişkisi değerlendirilir.
  5. Ara Karar ve HükümMahkeme dava süresince geçerli geçici kişisel ilişkiye ara kararla; nihai düzenlemeye ise hükümle karar verir.

Kişisel ilişki yalnızca ebeveynler için değildir. Olağanüstü hâllerin varlığı ve çocuğun yararının gerektirdiği durumlarda büyükanne, büyükbaba ve çocukla yakın ilişkisi olan diğer kişiler de kişisel ilişki kurulmasını isteyebilir.

Çocukla Kişisel İlişkinin Sınırlandırılması Nasıl Yapılır?

Kişisel ilişki mutlak değildir. Çocuğun huzuru tehlikeye düşerse, ebeveyn yükümlülüklerini ciddi biçimde ihmal ederse ya da ilişki çocuğun yararına aykırı sonuç doğuruyorsa hâkim, kişisel ilişkiyi sınırlandırabilir veya tamamen kaldırabilir. Bu karar için ayrı bir dava açılması veya mevcut davada talepte bulunulması gerekir.

Durum Uygulanabilecek Düzenleme
Şiddet, tehdit veya istismar iddiası Görüşmenin durdurulması; 6284 kapsamında tedbir ve şiddet iddiasının dosyaya yansıtılması
Alkol veya madde bağımlılığı Refakatçi eşliğinde, yatısız ve kısa süreli görüşme
Çocuğu iade etmeme riski, yurt dışına çıkarma kaygısı Pasaport tedbiri, yatısız görüşme, teslim yerinin kurum olarak belirlenmesi
Çocuğun diğer ebeveyne karşı yönlendirilmesi Psikososyal destek, görüşme düzeninin yeniden yapılandırılması
Uzun süredir görüşme olmaması Kademeli program: önce kısa ve refakatli, sonra genişleyen görüşmeler
Ağır ihmal veya çocuğun yararına aykırılık Kişisel ilişkinin kaldırılması

Kişisel ilişkinin sınırlandırılması istisnadır; mahkemeler kural olarak ilişkiyi tamamen kesmek yerine refakatli görüşme gibi koruyucu düzenlemeleri tercih eder. Soyut iddialarla yapılan sınırlandırma talepleri reddedilmekte, üstelik talep eden ebeveynin tutumu aleyhine değerlendirilebilmektedir.

Mahkeme Hangi Durumda Çocuğu Anneye Verir?

Kanunda “velayet anneye verilir” biçiminde bir kural yoktur; ölçüt yalnızca çocuğun üstün yararıdır. Bununla birlikte yerleşik uygulamada, özellikle 0-6 yaş aralığındaki çocukların anne bakım ve şefkatine ihtiyaç duyduğu kabul edilir ve velayet çoğunlukla anneye bırakılır. Bu bir karine niteliğindedir; annenin çocuğun bakımını sağlayamayacağı ortaya konulursa velayet babaya da verilebilir.

  • Bakımın fiilen kim tarafından sağlandığı: Çocuğun günlük bakımını yürüten ebeveyn öncelik kazanır.
  • Düzenin sürekliliği: Çocuğun alıştığı ev, okul ve sosyal çevrenin korunması gözetilir.
  • Ebeveynin tutumu: İhmal, şiddet, bağımlılık ve çocuğu diğer ebeveynden koparma davranışları aleyhe sonuç doğurur.
  • Ekonomik durum tek başına belirleyici değildir: Geliri düşük ebeveyn yönünden iştirak nafakası ile denge kurulur.
  • Kardeşlerin ayrılmaması: Kardeşlerin birlikte büyümesi kural olarak çocukların yararına kabul edilir.

Kişisel İlişki Kararı Nasıl Yerine Getirilir?

2022 yılında yapılan değişiklikle çocuk teslimi ve kişisel ilişki kararlarının yerine getirilmesi icra dairelerinden alınarak Adalet Bakanlığı bünyesindeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüklerine devredilmiştir. Usul ve esaslar, 4 Ağustos 2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan “Çocuk Teslimi ve Çocukla Kişisel İlişki Kurulmasına İlişkin İlam ve Tedbir Kararlarının Yerine Getirilmesine Dair Yönetmelik” ile düzenlenmiştir. Amaç, çocuğun icra takibi gibi zorlayıcı bir süreçte örselenmesini önlemektir.

  1. BaşvuruHak sahibi, çocuğun yerleşim yerindeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne başvurur. Müdürlük bulunmayan yerlerde Bakanlıkça belirlenen mahkeme yazı işleri müdürlüğü görevlidir.
  2. Harç ve Masraf YokBaşvuru ve işlemler harçtan istisnadır; giderler Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Bu yönüyle eski icra uygulamasından ayrılır.
  3. Teslim PlanıMüdürlük yükümlüyle iletişime geçerek gün ve saati bildirir; teslim, çocuk dostu görüşme merkezlerinde, psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı eşliğinde gerçekleştirilir.
  4. Teslim EmriYükümlüyle iletişim kurulamaz veya çocuk getirilmezse teslim emri tebliğ edilir; emre rağmen getirilmezse kolluk desteğiyle teslim sağlanabilir.
  5. Şikayet ve YaptırımEmre aykırı davranan hakkında, bir ay içinde yapılacak şikayet üzerine aile mahkemesince disiplin hapsine karar verilir.
Aykırılık Yaptırım
Çocuk teslimine dair teslim emrine aykırılık 3 aya kadar disiplin hapsi
Kişisel ilişkiye dair teslim emrine aykırılık 3 günden 10 güne kadar disiplin hapsi
Çocuğu görüşme sonunda belirlenen yere getirmeme 3 aya kadar disiplin hapsi
Şikayet süresi Aykırılıktan itibaren 1 ay
Görevli mahkeme İşlemi yapan müdürlüğün bulunduğu yer aile mahkemesi

Kişisel ilişkinin sürekli ve haklı sebep olmaksızın engellenmesi, yalnızca disiplin hapsiyle sonuçlanmaz; ebeveynlik yükümlülüğünün ihlali olarak velayetin değiştirilmesi davasına da gerekçe oluşturabilir. Aynı şekilde çocuğu görüşme sonunda iade etmemek, koşulları oluştuğunda ceza sorumluluğu doğurur.

Kişisel İlişki Kararı Sonradan Değiştirilebilir mi?

Evet. Kişisel ilişki kararları kesin hüküm oluşturmaz; çocuğun yaşı ilerledikçe, ebeveynlerden biri şehir değiştirdikçe veya çocuğun okul düzeni değiştikçe yeniden düzenlenmesi istenebilir. Talep, aile mahkemesinde açılacak kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi davasıyla ileri sürülür. Aynı şekilde iştirak nafakasının artırılması gibi çocuğa ilişkin diğer talepler de koşullar değiştikçe güncellenebilir.

  • Takvimi uygulanabilir tutun: Çocuğun okul ve sınav düzenine aykırı saatler, kararın fiilen işlememesine yol açar.
  • Teslim yerini belirleyin: Tarafların karşılaşmasının sorun yarattığı dosyalarda teslim yerinin kurum olarak belirlenmesi çatışmayı azaltır.
  • Kayıt tutun: Görüşmenin engellendiği tarihler, mesajlar ve müdürlük tutanakları sonraki taleplerin dayanağıdır.
  • Çocuğu sürece dahil etmeyin: Çocuğa dava anlatmak ve mesaj taşıtmak, sosyal inceleme raporlarında aleyhe değerlendirilir.
  • Kademeli düzen isteyin: Uzun süre görüşme olmadıysa, kısa ve refakatli görüşmelerle başlayan bir program talep edilmesi kabul ihtimalini artırır.

Sık Sorulan Sorular

Çocukla kişisel ilişki nedir, hâkim kendiliğinden karar verir mi?
Kişisel ilişki, velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocukla düzenli olarak görüşmesini sağlayan düzenlemedir. TMK m.182 uyarınca hâkim, taraflar talep etmese dahi boşanma veya ayrılık kararında kişisel ilişkiyi re’sen düzenlemek zorundadır. Dava sürerken de tedbiren kişisel ilişkiye karar verilir.
Çocukla kişisel ilişki kurulması talebi nasıl yapılır?
Boşanma davası sürüyorsa dava veya cevap dilekçesinde tedbiren kişisel ilişki istenir. Dava bitmişse ya da evlilik dışı doğan çocuk söz konusuysa aile mahkemesinde kişisel ilişki kurulması davası açılır. Talep edilen gün, saat, yatılı olup olmadığı ile bayram ve tatil düzeninin dilekçede somut biçimde yazılması gerekir.
Kişisel ilişki günleri nasıl belirlenir?
Kanunda sabit takvim yoktur. Uygulamada okul çağındaki çocuk için ayın belirli hafta sonlarında cuma akşamından pazar akşamına yatılı görüşme, dini bayramlarda dönüşümlü 1-2 gün, yarıyıl tatilinde yaklaşık bir hafta ve yaz tatilinde çocuğun yaşına göre 15-30 gün öngörülür. Takvim çocuğun yaşına, okul düzenine ve ebeveynlerin mesafesine göre değişir.
Çocukla kişisel ilişkinin sınırlandırılması nasıl yapılır?
Çocuğun huzuru tehlikeye düşüyorsa, ebeveyn yükümlülüklerini ağır biçimde ihmal ediyorsa veya ilişki çocuğun yararına aykırıysa hâkim kişisel ilişkiyi sınırlandırabilir ya da kaldırabilir. Talep somut delillerle desteklenmelidir; mahkemeler ilişkiyi tümüyle kesmek yerine çoğunlukla refakatli ve yatısız görüşme gibi koruyucu düzenlemeleri tercih eder.
Çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair yönetmelik nedir?
4 Ağustos 2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan “Çocuk Teslimi ve Çocukla Kişisel İlişki Kurulmasına İlişkin İlam ve Tedbir Kararlarının Yerine Getirilmesine Dair Yönetmelik”tir. Yönetmelik, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununa eklenen hükümler kapsamında teslim sürecinin Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüklerince nasıl yürütüleceğini düzenler.
Kişisel ilişki kararı icra yoluyla mı uygulanır?
Hayır. 2022’den itibaren çocuk teslimi ve kişisel ilişki kararları icra dairelerinden alınmış, Adalet Bakanlığı bünyesindeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüklerine devredilmiştir. İşlemler çocuk görüşme merkezlerinde, psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacı eşliğinde ve harçsız olarak yürütülür.
Kişisel ilişki kararına uyulmazsa ne olur?
Teslim emrine aykırı davranan hakkında bir ay içinde yapılacak şikayet üzerine aile mahkemesi disiplin hapsine karar verir. Çocuk teslimine ilişkin emre aykırılıkta üç aya kadar, kişisel ilişkiye ilişkin emre aykırılıkta üç günden on güne kadar disiplin hapsi uygulanır. Çocuğun görüşme sonunda belirlenen yere getirilmemesi hâlinde de üç aya kadar disiplin hapsi söz konusudur.
Mahkeme hangi durumda çocuğu anneye verir?
Kanunda cinsiyete dayalı bir kural yoktur; ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Yerleşik uygulamada özellikle 0-6 yaş grubundaki çocukların anne bakım ve şefkatine ihtiyaç duyduğu kabul edilir ve velayet çoğunlukla anneye bırakılır. Annenin bakımı sağlayamayacağı, ihmal veya şiddet gibi durumlar ortaya konulursa velayet babaya verilebilir.
Çocuk kişisel ilişkiye gitmek istemezse ne olur?
Çocuğun isteksizliği tek başına kararı ortadan kaldırmaz; velayet sahibi ebeveyn kararın uygulanmasını sağlamakla yükümlüdür. Direnç sürüyorsa, çocuğun pedagog eşliğinde dinlenmesi ve kademeli ya da refakatli bir görüşme programı için kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi talep edilmelidir.
Büyükanne ve büyükbaba çocukla kişisel ilişki kurabilir mi?
Evet. Olağanüstü hâllerin bulunması ve çocuğun yararının gerektirmesi koşuluyla büyükanne, büyükbaba ve çocukla yakın ilişkisi olan diğer kişiler için de kişisel ilişki kurulmasına karar verilebilir. Talep, aile mahkemesinde açılacak dava ile ileri sürülür.
Kişisel ilişki kararı sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Kararlar kesin hüküm oluşturmaz. Çocuğun yaşının ilerlemesi, ebeveynin şehir değiştirmesi, okul düzeninin değişmesi veya görüşmelerin fiilen uygulanamaması hâlinde kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi davası açılabilir.

Kahraman Hukuk Bürosu | Aile ve Boşanma Hukuku

Kişisel ilişki kararlarında sonucu belirleyen; talebin somut bir takvimle sunulması, sosyal inceleme raporu sürecinin doğru yönetilmesi ve kararın yeni teslim usulüne uygun biçimde uygulanmasıdır. Kahraman Hukuk Bürosu; velayet ve çocukla kişisel ilişki davalarında, kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi ve teslim sürecine ilişkin şikayetlerde hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır.

Gaziantep Barosu’na kayıtlı olarak faaliyet gösteren büromuz; Gaziantep Aile Mahkemesi nezdinde yürütülen dava ve işlerde Gaziantep avukat hizmeti kapsamında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır.

GaziantepAile Mahkemesinde Dava Takibi
TMK m.182Re’sen Düzenlenen Kişisel İlişki
2022 Sonrası UsulAdli Destek Müdürlüğünde Teslim
Gaziantep BarosuKayıtlı Avukatlık Hizmeti

Çocukla Kişisel İlişki İçin Hukuki Destek Alın

Görüşme takviminin çocuğunuzun yaşına ve düzenine uygun kurulması, kararın uygulanmaması hâlinde başvuru yollarının işletilmesi için iletişime geçebilirsiniz.

Hukuki Danışmanlık İçin İletişime GeçinGaziantep Boşanma Avukatı


Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir