Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Nedir, Nasıl Yapılır?
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Nedir, Nasıl Yapılır? — Kahraman Hukuk Bürosu
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bakım borçlusunun bakım alacaklısına ölünceye kadar bakmayı, bakım alacaklısının da malvarlığını ona devretmeyi üstlendiği sözleşmedir. Dayanak TBK m.611 ve devamıdır. Miras sözleşmesi şeklinde, iki tanıkla ve noter veya sulh hâkimi önünde yapılır. Sağlığında taşınmaz devri içeren sözleşme tapu müdürlüğünde de düzenlenebilir. Bakım alacaklısı üç ay içinde yasal ipotek tescili isteyebilir. Mirasçılar muvazaa veya tenkis davası açabilir. Uyuşmazlıklarda asliye hukuk mahkemesi görevlidir.
Yazının İçeriği
- 1.Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Nedir?
- 2.İki Tür Sözleşme: Sağlar Arası ve Ölüme Bağlı
- 3.Sözleşme Nasıl Yapılır? Şekil Şartı
- 4.Ehliyet ve Ayırt Etme Gücü
- 5.Bakım Borçlusunun Yükümlülükleri
- 6.Yasal İpotek Hakkı
- 7.Sözleşme Nasıl Sona Erer?
- 8.Mirasçılar Sözleşmeyi Bozabilir mi?
- 9.Dava Türleri, Mahkeme ve Süreler
- 10.Masraflar ve Vergi (2026)
- 11.Dikkat Edilmesi Gerekenler
- 12.Sık Sorulan Sorular
Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Nedir?
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. Bir taraf, diğerine ölünceye kadar bakıp gözetmeyi üstlenir. Karşı taraf ise malvarlığının tamamını veya bir kısmını ona devretmeyi üstlenir.
Dayanak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.611 ve devamı hükümlerdir. Kanun sözleşmeyi dokuz maddede düzenler. Tanım, şekil, güvence, konu, iptal, fesih, ölüm ve devredilemezlik bu maddelerin konusudur.
Sözleşmenin iki tarafı vardır. Bakım alacaklısı bakılacak kişidir. Genellikle yaşlı veya bakıma muhtaç kişidir. Bakım borçlusu ise bakımı üstlenen taraftır. Gerçek kişi olabileceği gibi devletçe tanınmış bir bakım kurumu da olabilir.
Dayanak
TBK m.611 ile m.619 arası hükümler.
Şekil
Miras sözleşmesi şeklinde, iki tanıkla, resmî memur önünde.
Güvence
Bakım alacaklısının taşınmaz üzerinde yasal ipotek hakkı.
Görevli Mahkeme
Uyuşmazlıklarda asliye hukuk mahkemesi.
İki Tür Sözleşme: Sağlar Arası ve Ölüme Bağlı
Bu ayrım uygulamada çok önemlidir. Çoğu kaynak bunu atlar. Oysa hem şekil hem vergi sonuçları bu ayrıma bağlıdır.
| Ölçüt | Sağlar Arası Sözleşme | Ölüme Bağlı Sözleşme |
|---|---|---|
| Devir zamanı | Taşınmaz sağlığında hemen devredilir | Devir bakım alacaklısının ölümüyle gerçekleşir |
| Hukuki nitelik | Borçlar hukuku sözleşmesi | Miras hukuku sözleşmesi |
| Yapılabileceği yer | Noter, sulh hâkimi veya tapu müdürlüğü | Noter veya sulh hâkimi |
| Vergi | Tapu harcı, veraset vergisi doğmaz | Veraset ve intikal vergisine tabi |
| Mirasçı ataması | İçermez | İçerebilir |
Bakım borçlusu mirasçı olarak atanmışsa sözleşmeye miras sözleşmesine ilişkin hükümler uygulanır. Bu durumda sözleşme ölüme bağlı tasarruf niteliği kazanır.
Sözleşme Nasıl Yapılır? Şekil Şartı
Şekil bu sözleşmenin en kritik noktasıdır. Kanun açıktır. Sözleşme, mirasçı ataması içermese bile miras sözleşmesi şeklinde yapılmadıkça geçerli olmaz.
Miras sözleşmesi resmî vasiyetname şeklinde düzenlenir. Resmî vasiyetname ise sulh hâkimi, noter veya kanunla yetkili kılınmış bir görevli önünde iki tanıkla yapılır.
Tapu Müdürlüğü Yetkili mi?
Bu soru sık sorulur ve çoğu kaynak eksik cevap verir. Tapu müdürlüğü yetkilidir. Ancak bu yetki sınırlıdır.
Yargıtay 1952 tarihli içtihadı birleştirme kararıyla, sağlar arası taşınmaz devri içeren bakım sözleşmelerinin tapu memuru tarafından düzenlenebileceğini kabul etmiştir. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü de 2022 tarihli genelgesinde bu sınırı çizmiştir.
- Tapuda yapılabilen: Taşınmazın sağlığında devrini içeren sözleşmeler. Resmî senet niteliğindedir ve iki tanık gerekir.
- Tapuda yapılamayan: Taşınmazın bakım alacaklısının ölümünden sonra devrini öngören sözleşmeler. Bunlar noter veya sulh hâkimi önünde yapılır.
- Noterde yapılan: Her iki tür de düzenlenebilir. Taşınmaz devri ayrıca tapuda yapılır.
- Bakım kurumuyla yapılan: Devletçe tanınmış kurumla yapılıyorsa adi yazılı şekil yeterlidir. Taşınmaz devri varsa yine resmî şekil aranır.
Tanık seçimi sözleşmeyi geçersiz kılabilecek bir ayrıntıdır. Bakım alacaklısının eşi, kan hısımları ve kayın hısımları memur veya tanık olamaz. Uygulamada en sık yapılan hata, aile üyelerinin tanık gösterilmesidir. Bu hata sözleşmenin tümünü geçersiz kılar.
Gerekli Belgeler
- Kimlik belgeleri: Tarafların ve tanıkların kimlikleri.
- Tapu senedi: Devredilecek taşınmazın tapu kaydı.
- Emlak beyan değeri: Belediyeden alınan güncel rayiç belgesi.
- Fotoğraf: Tarafların vesikalık fotoğrafları.
- Sağlık raporu: Zorunlu değildir. Buna karşılık ayırt etme gücünün ispatı için uygulamada şiddetle önerilir.
- Vekâletname: Vekille işlem yapılacaksa özel yetki içeren vekâletname.
- Ehliyet KontrolüTarafların ayırt etme gücü ve fiil ehliyeti değerlendirilir.
- Belge HazırlığıKimlik, tapu senedi ve emlak değer belgesi toplanır.
- Resmî ŞekilSözleşme iki tanık huzurunda resmî memur önünde düzenlenir.
- Tapu DevriTaşınmaz varsa tapuda devir işlemi yapılır.
- Yasal İpotekBakım alacaklısı güvence için ipotek tescili isteyebilir.
- İfa ve DenetimBakım borcunun yerine getirilmesi takip edilir.
Ehliyet ve Ayırt Etme Gücü
Sözleşmeyi yapan kişinin ayırt etme gücüne sahip olması gerekir. Ayırt etme gücü bulunmayan kişinin fiilleri hukuki sonuç doğurmaz. Bu kural Türk Medeni Kanunu m.15’te yer alır.
Ehliyetsizlik iddiası kamu düzenine ilişkindir. Mahkeme önce bu iddiayı inceler. Ehliyetsizlik tespit edilirse diğer iddialara girilmeden sözleşme iptal edilir.
Bakım alacaklısı çoğu zaman ileri yaştadır. Mirasçılar sonradan ehliyetsizlik iddiasında bulunabilir. Bu riski azaltmanın yolu sözleşme tarihinde tam teşekküllü hastaneden ayırt etme gücüne ilişkin rapor almaktır. Kanun bunu zorunlu kılmaz. Uygulama ise bunu güçlü bir ispat aracı olarak görür.
Mirasçı ataması içeren sözleşmeyi kısıtlılar yapamaz. Vesayet altındaki kişiler bakımından ayrıca vesayet makamlarının izni gündeme gelir.
Bakım Borçlusunun Yükümlülükleri
Sözleşmenin kurulmasıyla bakım alacaklısı, bakım borçlusunun aile topluluğuna katılmış olur. Bakım borçlusunun yükümlülükleri kanunda sayılır.
- Uygun konut: Bakım alacaklısına yaşayabileceği uygun bir konut sağlamak.
- Gıda: Yaşına ve sağlık durumuna uygun beslenmesini sağlamak.
- Hastalıkta bakım: Hastalığında gerekli özenle bakmak ve tedavisini yaptırmak.
- Giyim ve temizlik: Günlük yaşam ihtiyaçlarını karşılamak.
- Manevi destek: Hakkaniyetin gerektirdiği ölçüde ilgi ve gözetim göstermek.
Edimlerin kapsamı belirlenirken iki şey gözetilir. Devredilen malvarlığının değeri ve bakım alacaklısının önceki sosyal durumu. Bu nedenle sözleşmede bakım edimlerinin somut biçimde yazılması ileride doğacak uyuşmazlıkları azaltır.
Yasal İpotek Hakkı
Taşınmazını devreden bakım alacaklısı korumasız kalmaz. Haklarını güvence altına almak için taşınmaz üzerinde satıcı gibi yasal ipotek hakkına sahiptir.
Bu hakkın tescili için üç aylık süre vardır. Süre taşınmazın devrinden itibaren işler ve hak düşürücüdür. Tescil için bakım borçlusunun rızası gerekmez. İpotek miktarı sözleşmeyle veya mahkeme kararıyla belirlenir.
Miktar belirsizse süre kaçabilir. Bu durumda mahkemeden geçici tescil şerhi istenerek hak korunur. İpotek, bakım alacaklısının ölümünden sonra bakım borçlusunun talebiyle terkin edilir.
Sözleşme Nasıl Sona Erer?
Kanun dört ayrı sona erme yolu öngörür. Her birinin şartı ve sonucu farklıdır.
| Sona Erme Yolu | Şart | Sonuç |
|---|---|---|
| Önel verilerek fesih | Edimler arasında önemli oransızlık ve bağış amacının ispatlanamaması | Altı ay önceden bildirimle fesih, edimlerin denkleştirilmesi |
| Önel vermeksizin fesih | Borca aykırılık nedeniyle sözleşmenin çekilmez hâle gelmesi | Derhal fesih, kusurlu taraf aldığını iade eder ve tazminat öder |
| Bakım borçlusunun ölümü | Bakım alacaklısının bir yıl içinde talebi | Fesih ve mirasçılardan iflas masasındaki tutar kadar ödeme |
| Ömür boyu gelir | Hâkimin takdiri | Aile topluluğu sona erer, alacaklıya gelir bağlanır |
Bakım borçlusunun ölümü sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirmez. Bakım borcu mirasçılarına geçer. Bakım alacaklısı bir yıl içinde fesih istemezse sözleşme mirasçılarla devam eder.
Bakım alacaklısı hakkını başkasına devredemez. Bu hak kişiye sıkı sıkıya bağlıdır. Buna karşılık bakım borçlusunun iflası hâlinde alacaklı, belirli bir tutarı iflas masasına kaydettirebilir.
Mirasçılar Sözleşmeyi Bozabilir mi?
Bu soru uygulamada en çok sorulan sorudur. Cevap koşullara bağlıdır. Mirasçıların önünde üç ayrı yol vardır.
Muris Muvazaası
Mirasbırakan, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla bakım sözleşmesi görüntüsü altında bağış yapmış olabilir. Bu durumda sözleşme muvazaalıdır. Dayanak Yargıtay’ın 1974 tarihli içtihadı birleştirme kararıdır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2023 tarihli kararında ölçütleri netleştirmiştir. Sözleşme tarihinde bakım alacaklısının özel bakım gereksinimi içinde bulunması zorunlu değildir. Belirleyici olan şunlardır.
- Haklı ve makul sebep: Mirasbırakanın sözleşmeyi yapmakta makul bir nedeninin bulunup bulunmadığı.
- İlişkiler: Bakım borçlusu ve diğer mirasçılarla ilişkilerin niteliği.
- Yaş ve sağlık: Sözleşme tarihindeki yaş ve sağlık durumu.
- Oran: Devredilen malın tüm malvarlığına oranı ve bu oranın makul sınırda kalıp kalmadığı.
- Fiilî bakım: Bakım borçlusunun gerçekten bakıp bakmadığı.
İspat yükü muvazaa iddiasında bulunan mirasçıdadır. Mirasçılar kendi haklarına dayandığı için her türlü delille ispat yapabilir. Tek bir değerli taşınmazın devri tek başına muvazaa kanıtı değildir. Mahkeme keşif yaparak mirasbırakanın diğer malvarlığını da belirler. Bu dava süreye tabi değildir.
Tenkis Davası
Saklı paylı mirasçılar tenkis davası açabilir. Altsoy, ana baba ve sağ kalan eş saklı paylıdır. Buna karşılık bakım sözleşmesi ivazlı bir işlemdir. Bu nedenle kural olarak tenkise tabi tutulmaz.
Edimler arasında açık oransızlık varsa durum değişir. Sözleşme karma bir işlem sayılır ve bağış niteliğindeki kısım tenkise konu olabilir. Tenkis davasında süre vardır. Saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her hâlde mirasın açılmasından itibaren on yıl.
Bakım Yapılmadığı İddiası
Bu iddiayı yalnızca bakım alacaklısı ileri sürebilir. Mirasçılar, bakım borcunun yerine getirilmediği gerekçesiyle sözleşmeyi bozamaz. Yargıtay bu konuda nettir. Bakım alacaklısı sağlığında fesih yoluna gitmemişse mirasçıları bu hakkı kullanamaz.
Dava Türleri, Mahkeme ve Süreler
| Dava | Kim Açar | Süre |
|---|---|---|
| Cebri tescil | Bakım borçlusu, alacaklının ölümünden sonra mirasçılara karşı | On yıl |
| Feshe dayalı tapu iptali | Yalnızca bakım alacaklısı | Haklı sebep anında |
| Muris muvazaası | Miras hakkı zedelenen tüm mirasçılar | Süre yok |
| Tenkis | Saklı paylı mirasçılar | Bir yıl, her hâlde on yıl |
| Ehliyetsizlik | Mirasçılar | Süre yok |
| Nafaka alacaklılarının iptal davası | Nafakadan yoksun kalanlar | Kanunda süre öngörülmemiştir |
Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Dava taşınmazın aynına ilişkin olduğundan değere bakılmaz. Yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Bu yetki kesindir ve mahkeme her aşamada kendiliğinden gözetir.
Gaziantep’teki taşınmazlara ilişkin uyuşmazlıklar Gaziantep asliye hukuk mahkemelerinde görülür. Cebri tescil davası bakım alacaklısının tüm mirasçılarına karşı açılmalıdır. Eksik hasımla açılan dava sıfat yokluğundan reddedilir.
Tapu iptali ve tescil davalarının genel usulü için tapu iptal ve tescil davası yazımız incelenebilir. Devir sonrası paydaşlık doğmuşsa ortaklığın giderilmesi davası gündeme gelebilir.
Masraflar ve Vergi (2026)
| Kalem | Tutar veya Oran |
|---|---|
| Tapu harcı | Devreden ve devralandan ayrı ayrı binde yirmi, toplam yüzde dört |
| Tapu harcı asgari tutarı | 411,60 TL |
| Noter düzenleme harcı | 1.526,20 TL |
| Yasal ipotek tescil harcı | Teminat tutarı üzerinden binde 4,55 |
| Asliye hukuk başvurma harcı | 732,00 TL |
| Veraset ve intikal vergisi | Sağlar arası sözleşmede doğmaz, ölüme bağlı sözleşmede doğar |
Tapu harcı, beyan edilen değer üzerinden hesaplanır. Bu değer belediyenin bildirdiği emlak vergisi değerinden düşük olamaz. Harçlar Kanunu ölünceye kadar bakma akdine dayanan devri ayrı bir kalem olarak sayar.
Vergi ayrımı dikkat ister. Taşınmazın sağlığında devredildiği sözleşme ivazlıdır ve veraset vergisi doğurmaz. Taşınmazın ölümle geçmesini öngören sözleşme ise miras sözleşmesi niteliğindedir ve veraset ve intikal vergisine tabidir. Vergi idaresi özelgelerinde bu ayrımı uygulamaktadır.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Şekle uyun: Resmî şekle uyulmayan sözleşme geçersizdir. Uzun süre ifa edilmişse geçersizliğin ileri sürülmesi dürüstlük kuralına aykırı sayılabilir.
- Tanıkları aile dışından seçin: Eş ve hısımlar tanık olamaz. Bu hata sözleşmeyi geçersiz kılar.
- Sağlık raporu alın: Ayırt etme gücüne ilişkin rapor, sonradan açılacak ehliyetsizlik davasına karşı en güçlü delildir.
- Edimleri somut yazın: Konut, gıda, sağlık ve bakım edimlerinin açıkça yazılması uyuşmazlığı azaltır.
- İpoteği üç ay içinde tescil ettirin: Süre hak düşürücüdür. Gerekirse geçici tescil şerhi istenir.
- Oranı makul tutun: Devredilen malın tüm malvarlığına oranı muvazaa incelemesinde belirleyicidir.
- Bakımı belgeleyin: Harcama kayıtları, sağlık giderleri ve tanıklar fiilî bakımı ispatlar.
- Türü baştan belirleyin: Sağlar arası mı ölüme bağlı mı olduğu hem şekli hem vergiyi etkiler.
Sık Sorulan Sorular
Ölene kadar bakma sözleşmesi nasıl yapılır?
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi örneği nedir?
Noterde yapılan ölünceye kadar bakma sözleşmesi nedir ve nasıl yapılır?
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi için noter ücreti ne kadar?
Sözleşme tapuda mı noterde mi yapılır?
Ölünceye kadar bakma şartıyla tapu devri bozulur mu?
Mirasçılar ölünceye kadar bakma sözleşmesini bozabilir mi?
Sözleşme muvazaalı sayılır mı, nasıl ispat edilir?
Bakım alacaklısı ipotek koydurabilir mi?
Bakım borçlusu ölürse ne olur?
Bakım yapılmazsa ne olur?
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi hangi mahkemede görülür?
Tenkis davası ne zaman açılır?
Tapu harcı ne kadar?
Veraset ve intikal vergisi ödenir mi?
Kısıtlı kişi bu sözleşmeyi yapabilir mi?
Kahraman Hukuk Bürosu | Aile ve Miras Hukuku
Ölünceye kadar bakma sözleşmesinde geçerlilik şekle, ehliyete ve edimler arasındaki dengeye bağlıdır. Tanık seçimi ve sözleşme türünün doğru belirlenmesi hem geçerliliği hem vergi sonuçlarını belirler. Kahraman Hukuk Bürosu bakım sözleşmelerinin düzenlenmesi ile muvazaa, tenkis ve tapu iptali uyuşmazlıklarında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır.
Gaziantep Barosu’na kayıtlı olarak faaliyet gösteren büromuz, Gaziantep asliye hukuk mahkemeleri nezdinde yürütülen dava ve işlerde Gaziantep avukat hizmeti kapsamında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır.
Bakım Sözleşmesi İçin Destek Alın
Sözleşmenin düzenlenmesi, ipotek tescili, muvazaa ve tenkis uyuşmazlıkları için iletişime geçebilirsiniz.
Hukuki Danışmanlık İçin İletişime GeçinGaziantep Aile Hukuku Avukatı