Fiili Ayrılık Nedeniyle Açılan Boşanma Davası ve Şartları
Fiili Ayrılık Nedeniyle Açılan Boşanma Davası ve Şartları — Kahraman Hukuk Bürosu
Fiili ayrılık nedeniyle boşanma, TMK m.166 dördüncü fıkrasında düzenlenen mutlak bir boşanma sebebidir. Daha önce açılmış bir boşanma davasının reddedilmiş ve ret kararının kesinleşmiş olması gerekir. Kesinleşmeden itibaren bir yıl geçmiş ve ortak hayat yeniden kurulmamışsa boşanmaya karar verilir. Süre 7532 sayılı Kanun ile 27 Kasım 2024’te üç yıldan bir yıla indirilmiştir. Davayı eşlerden herhangi biri açabilir. Kusur aranmaz. İspat yükü davacıdadır. Görevli mahkeme aile mahkemesidir.
Yazının İçeriği
- 1.Fiili Ayrılık Nedeniyle Boşanma Nedir?
- 2.Süre Üç Yıl mı, Bir Yıl mı?
- 3.Davanın Şartları
- 4.Ortak Hayat Ne Zaman Kurulmuş Sayılır?
- 5.Davayı Kim Açabilir? Kusurlu Eş Açabilir mi?
- 6.İspat Yükü ve Deliller
- 7.Görevli ve Yetkili Mahkeme
- 8.Dava Dilekçesi ve Süreç
- 9.Terk Nedeniyle Boşanmadan Farkı
- 10.Dikkat Edilmesi Gerekenler
- 11.Sık Sorulan Sorular
Fiili Ayrılık Nedeniyle Boşanma Nedir?
Fiili ayrılık nedeniyle boşanma, daha önce reddedilmiş bir boşanma davasından sonra eşlerin bir araya gelememesi hâlinde başvurulan yoldur. Dayanak Türk Medeni Kanunu m.166 dördüncü fıkrasıdır. Uygulamada eylemli ayrılık da denir.
Hüküm şunu söyler. Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleştiği tarihten başlayarak bir yıl geçmesi hâlinde, her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır. Eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.
Bu bir mutlak boşanma sebebidir. Şartlar gerçekleştiğinde hâkim boşanmaya karar vermek zorundadır. Takdir yetkisi yoktur. Kusur araştırması da yapılmaz.
Dayanak
TMK m.166 dördüncü fıkra.
Süre
Ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl.
Nitelik
Mutlak boşanma sebebi, hâkimin takdir yetkisi yok.
Kusur
Boşanma kararında aranmaz, tazminat ve nafakada ayrıca incelenir.
Süre Üç Yıl mı, Bir Yıl mı?
Bu konuda internette çok sayıda eski bilgi dolaşmaktadır. Güncel kural nettir. Süre bir yıldır.
Önceki düzenlemede süre üç yıldı. Anayasa Mahkemesi 22 Şubat 2024 tarihli kararıyla bu hükmü iptal etti. İptal kararının yürürlüğü dokuz ay ertelendi. Kanun koyucu bu süre içinde yeni düzenleme yaptı ve boşluk doğmadı.
Yeni düzenleme 7532 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle getirildi. Kanun 14 Kasım 2024 tarihinde kabul edildi. 27 Kasım 2024 tarihli Resmî Gazete‘de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi.
Sık yapılan bir hata vardır. Bazı kaynaklar değişikliğin 14 Kasım 2024 tarihli Resmî Gazete ile yapıldığını yazar. Bu tarih kanunun kabul tarihidir. Resmî Gazete tarihi ve yürürlük tarihi 27 Kasım 2024’tür. Anayasa Mahkemesi 2026 yılında bir yıllık süreyi yeniden incelemiş ve anayasaya uygun bulmuştur.
Kanunda geçiş hükmü öngörülmemiştir. Bu nedenle ret kararı 27 Kasım 2024’ten önce kesinleşmiş dosyalarda da yeni süre uygulanır. Kesinleşmeden itibaren bir yıl geçmişse şart gerçekleşmiş sayılır. Üç yılı bekleyen çok sayıda dosya için bekleme fiilen sona ermiştir.
Davanın Şartları
- Önceki DavaDaha önce açılmış bir boşanma davası bulunmalıdır.
- Ret ve KesinleşmeBu davanın reddi kesinleşmiş olmalıdır.
- Sürenin GeçmesiKesinleşmeden itibaren kanuni süre dolmalıdır.
- Ayrı Yaşamanın İspatıOrtak hayatın kurulamadığı belgelerle gösterilir.
- DavaAile mahkemesinde yeni boşanma davası açılır.
- KararŞartlar varsa mahkeme boşanmaya karar verir.

Daha Önce Açılmış Bir Boşanma Davası
İlk şart, daha önce bir boşanma davasının açılmış olmasıdır. Davanın hangi sebeple açıldığı önemsizdir. Zina, terk, şiddetli geçimsizlik veya başka bir sebep olabilir. Reddedilen davanın sebebi fiili ayrılık davasını etkilemez.
Hiç dava açılmamışsa bu yol kullanılamaz. Eşlerin yıllarca ayrı yaşamış olması tek başına yeterli değildir. Bu durumda evlilik birliğinin temelinden sarsılması veya terk nedeniyle boşanma gibi diğer sebeplere başvurulur.
Davanın Reddi ve Kesinleşme
Önceki dava reddedilmiş ve ret kararı kesinleşmiş olmalıdır. Ret esastan olmalıdır. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre yetkisizlik veya görevsizlik kararı bu anlamda ret sayılmaz.
Davadan feragat edilmesi hâlinde durum farklıdır. Feragat nedeniyle verilen ret kararı fiili ayrılık bakımından ret sayılır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 1994 tarihli kararında bu sonuca varmıştır. Süre bu kararın kesinleşmesinden işler.
Dosyanın işlemden kaldırılıp açılmamış sayılması hâli ise tartışmalıdır. Ortada bir ret kararı bulunmadığı için bu hâlin şartı karşılamadığı yönünde görüş ağır basar.
Bir Yılın Geçmesi
Süre ret kararının kesinleştiği tarihten başlar. Kesinleşme günü hesaba katılmaz. Karar istinaf veya temyiz incelemesinden geçmişse kesinleşme tarihi buna göre belirlenir.
Ortak Hayatın Yeniden Kurulamaması
Bir yıl içinde eşler ortak hayatı yeniden kurmamış olmalıdır. Kanun bunu her ne sebeple olursa olsun ifadesiyle genişletir. Ayrılığın sebebi ve kimin kusurlu olduğu araştırılmaz.
Ortak Hayat Ne Zaman Kurulmuş Sayılır?
Bu nokta davanın en çok tartışılan yönüdür. Ölçüt, evlilikten doğan hak ve yükümlülükleri yerine getirmek üzere birlikte yaşamaktır.
| Durum | Ortak Hayat Kurulmuş Sayılır mı? |
|---|---|
| Çocukların ihtiyacı için kısa süreli bir araya gelme | Hayır |
| Bayram veya tatil ziyareti | Hayır |
| Hastalık nedeniyle geçici birliktelik | Hayır |
| Aynı evde ayrı odalarda, evliliği sürdürme iradesi olmadan yaşama | Hayır |
| Karşı tarafın kabul etmediği barışma teklifi | Hayır |
| Eşler gibi fiilen birlikte yaşamaya başlama | Evet, süre kesilir |
Barışma teklifi af anlamına gelmez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2020 tarihli kararında bu ayrımı açıkça yapmıştır. Af için ortak hayatın fiilen yeniden kurulması veya kusurun hoş görüldüğünü gösteren açık belirtiler gerekir.
Türk hukukunda kısa birleşmeler için yazılı bir tolerans süresi yoktur. Her olay kendi koşulları içinde değerlendirilir.
Davayı Kim Açabilir? Kusurlu Eş Açabilir mi?
Kanun eşlerden birinin istemi üzerine der. Bu ifade geniştir. İlk davayı açan taraf da karşı taraf da bu davayı açabilir. Önceki davadaki sıfat önemsizdir.
Kusurlu eş de davayı açabilir. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması davasında davalının kusur itirazı hakkı vardır. Fiili ayrılık davasında bu itiraz uygulanmaz. Yargıtay, ilk davada tam kusurlu bulunan eşin dahi şartlar oluştuğunda fiili ayrılık davası açabileceğini kabul etmiştir.
Kusur boşanma kararını etkilemez. Ancak tamamen önemsiz de değildir. Maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası taleplerinde kusur ayrıca incelenir. Yargıtay’a göre ilk davayı açıp reddedilen ve ayrılığı sürdüren eş, birliğin sarsılmasında kusurlu kabul edilebilir. Bu eş tazminat talebinden yararlanamayabilir. Buna karşılık önceki davada karara bağlanan olgulara dayanarak yeniden kusur yüklenmesi kesin hükme aykırıdır.
Tazminat ve nafaka koşulları için boşanmada maddi ve manevi tazminat ve yoksulluk nafakası yazılarımız incelenebilir.
İspat Yükü ve Deliller
İspat yükü davacıdadır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2019 tarihli kararında bunu netleştirmiştir. Davacı, ret kararının kesinleşmesinden sonra ortak hayatın yeniden kurulmadığını ispatlamak zorundadır.
Bu kararda davacı ön inceleme duruşmasında delili ve tanığı olmadığını bildirmişti. Davalı da cevap vermemişti. Sonuç davanın reddi oldu. Yani ayrı adresler tek başına yeterli görülmedi.
- Kesinleşme şerhli ret kararı: Önceki davanın kesinleşme şerhli onaylı örneği dosyaya sunulmalıdır. Bu belge olmadan dava reddedilir.
- Tanık beyanı: Ayrı yaşamayı doğrudan bilen kişiler dinletilir.
- Adres kayıt sistemi: Eşlerin farklı adreslerde kayıtlı olduğu nüfus kayıtlarıyla gösterilir.
- Kira ve abonelik kayıtları: Ayrı konutlara ait kira sözleşmesi, elektrik, su ve doğalgaz abonelikleri.
- Nafaka ve icra dosyaları: Ayrılık döneminde yürütülen nafaka ve icra takipleri.
- Kolluk araştırması: Mahkeme aracılığıyla yapılan zabıta araştırması.
- Okul ve hastane kayıtları: Çocukların ve eşlerin kayıtlı adreslerini gösteren belgeler.
- Banka kayıtları: Harcamaların farklı yerlerde yapıldığını gösteren kayıtlar.
Tanık beyanının önemi için boşanma davasında tanık beyanı yazımıza bakabilirsiniz.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar.
Yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Fiili ayrılık davasında eşler uzun süredir ayrı yaşadığından ikinci seçenek fiilen işlemez. Dava uygulamada eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılır.
Gaziantep’te yerleşim yeri bulunan eşlerden biri Gaziantep aile mahkemelerine başvurabilir. Yetki kesin değildir. Süresinde ilk itiraz olarak ileri sürülmezse yetkisiz mahkeme davayı görür.
Dava Dilekçesi ve Süreç
Dilekçede dört bilgi mutlaka yer almalıdır. Önceki davanın mahkemesi ile esas ve karar numarası, ret tarihi, kesinleşme tarihi ve bir yılın dolduğu tarih.
Dilekçeye kesinleşme şerhli karar örneği eklenir. Tanık listesi ve diğer deliller bildirilir. Tazminat, nafaka ve velayet talepleri varsa açıkça yazılır.
Dava genellikle iki ile dört celse arasında sonuçlanır. Uygulamada süre altı ay ile bir buçuk yıl arasında değişir. Tanık dinlenmesi, tebligat ve istinaf süreci belirleyicidir. Genel süreç için boşanma davaları ne kadar sürer ve boşanma davası nasıl açılır yazılarımız incelenebilir.
Hak düşürücü süre veya zamanaşımı yoktur. Şartlar oluştuktan sonra dava her zaman açılabilir. Velayet ve mal paylaşımı gibi konular için velayet davası ve boşanmada mal paylaşımı yazılarımıza bakabilirsiniz.
Terk Nedeniyle Boşanmadan Farkı
| Ölçüt | Terk (TMK m.164) | Fiili Ayrılık (TMK m.166/4) |
|---|---|---|
| Önceki dava şartı | Yok | Reddedilip kesinleşmiş dava zorunlu |
| Süre | Ayrılık en az altı ay sürmüş olmalı | Kesinleşmeden itibaren bir yıl |
| Ön işlem | Hâkim veya noter aracılığıyla ihtar | Yok |
| Kusur | Terk edenin haklı sebebi olmamalı | Aranmaz |
| Davacı | Terk edilen eş | Eşlerden herhangi biri |
İki yol birbirinin alternatifidir. Hiç dava açılmamışsa ve bir eş ortak konutu terk etmişse terk davası düşünülür. Daha önce bir dava açılıp reddedilmişse fiili ayrılık yolu daha güvenlidir.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Süreyi doğru hesaplayın: Bir yıl ret kararının kesinleşmesinden işler. Dava tarihinden veya ayrılık tarihinden değil.
- Kesinleşme şerhini alın: Şerhsiz karar örneği yeterli değildir.
- Delil hazırlayın: Ayrı adresler tek başına yetmez. Tanık ve belge sunulmalıdır.
- Kısa birlikteliklere dikkat edin: Eşler gibi fiilen birlikte yaşama süreyi keser.
- Eski bilgilere güvenmeyin: Üç yıl kuralı 27 Kasım 2024’te sona ermiştir.
- Tazminat talebini ayrıca değerlendirin: Boşanma kusursuz gerçekleşse de tazminat ve nafakada kusur incelenir.
- Yabancı mahkeme kararlarına dikkat edin: Yurt dışında reddedilen dava Türkiye’de tanınmadıkça şartı karşılamayabilir.
Sık Sorulan Sorular
Fiili ayrılık nedeniyle boşanma dilekçesi nasıl yazılır?
Fiili ayrılık nedeniyle açılan boşanma davası kaç celse sürer?
Fiili ayrılık nedeniyle boşanma ile ilgili Yargıtay kararları nelerdir?
Bir yıl fiili ayrı yaşama nedeniyle boşanmak mümkün mü?
Üç yıl ayrı yaşama boşanma sebebi midir?
Reddedilmiş boşanma davası yoksa fiili ayrılık davası açılabilir mi?
Fiili ayrılık süresi ne zaman başlar?
Kusurlu eş fiili ayrılık davası açabilir mi?
Davalı eş boşanmak istemezse mahkeme reddedebilir mi?
Fiili ayrılık nasıl ispatlanır?
Süre içinde bir kez bir araya gelmek süreyi sıfırlar mı?
Davadan feragat edilmişse fiili ayrılık davası açılabilir mi?
Yetkisizlik kararı verilen dava dayanak olur mu?
Fiili ayrılık nedeniyle boşanmada nafaka ve tazminat alınabilir mi?
Eski ret kararlarında da bir yıl uygulanır mı?
Fiili ayrılık davası hangi mahkemede açılır?
Kahraman Hukuk Bürosu | Aile ve Boşanma Hukuku
Fiili ayrılık davasında sonucu belirleyen iki şey vardır. Sürenin doğru hesaplanması ve ortak hayatın kurulmadığının delillerle ispatı. Ayrı adresler tek başına yeterli görülmemektedir. Kahraman Hukuk Bürosu boşanma davaları ile tazminat ve nafaka uyuşmazlıklarında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır.
Gaziantep Barosu’na kayıtlı olarak faaliyet gösteren büromuz, Gaziantep Aile Mahkemesi nezdinde yürütülen dava ve işlerde Gaziantep avukat hizmeti kapsamında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır.
Fiili Ayrılık Davası İçin Destek Alın
Süre hesabı, delil hazırlığı, dilekçe ve dava takibi için iletişime geçebilirsiniz.
Hukuki Danışmanlık İçin İletişime GeçinGaziantep Aile Hukuku Avukatı