Aile Hukuku
Fiili ayrılık nedeniyle boşanma davası nasıl açılır? TMK 166/4 şartları, süre, kusur araştırması ve ispat yolları.

Fiili Ayrılık Nedeniyle Açılan Boşanma Davası ve Şartları — Kahraman Hukuk Bürosu

Fiili ayrılık nedeniyle boşanma, TMK m.166 dördüncü fıkrasında düzenlenen mutlak bir boşanma sebebidir. Daha önce açılmış bir boşanma davasının reddedilmiş ve ret kararının kesinleşmiş olması gerekir. Kesinleşmeden itibaren bir yıl geçmiş ve ortak hayat yeniden kurulmamışsa boşanmaya karar verilir. Süre 7532 sayılı Kanun ile 27 Kasım 2024’te üç yıldan bir yıla indirilmiştir. Davayı eşlerden herhangi biri açabilir. Kusur aranmaz. İspat yükü davacıdadır. Görevli mahkeme aile mahkemesidir.

Fiili Ayrılık Nedeniyle Boşanma Nedir?

Fiili ayrılık nedeniyle boşanma, daha önce reddedilmiş bir boşanma davasından sonra eşlerin bir araya gelememesi hâlinde başvurulan yoldur. Dayanak Türk Medeni Kanunu m.166 dördüncü fıkrasıdır. Uygulamada eylemli ayrılık da denir.

Hüküm şunu söyler. Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleştiği tarihten başlayarak bir yıl geçmesi hâlinde, her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır. Eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.

Bu bir mutlak boşanma sebebidir. Şartlar gerçekleştiğinde hâkim boşanmaya karar vermek zorundadır. Takdir yetkisi yoktur. Kusur araştırması da yapılmaz.

Dayanak

TMK m.166 dördüncü fıkra.

Süre

Ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl.

Nitelik

Mutlak boşanma sebebi, hâkimin takdir yetkisi yok.

Kusur

Boşanma kararında aranmaz, tazminat ve nafakada ayrıca incelenir.

Süre Üç Yıl mı, Bir Yıl mı?

Bu konuda internette çok sayıda eski bilgi dolaşmaktadır. Güncel kural nettir. Süre bir yıldır.

Önceki düzenlemede süre üç yıldı. Anayasa Mahkemesi 22 Şubat 2024 tarihli kararıyla bu hükmü iptal etti. İptal kararının yürürlüğü dokuz ay ertelendi. Kanun koyucu bu süre içinde yeni düzenleme yaptı ve boşluk doğmadı.

Yeni düzenleme 7532 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle getirildi. Kanun 14 Kasım 2024 tarihinde kabul edildi. 27 Kasım 2024 tarihli Resmî Gazete‘de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi.

Sık yapılan bir hata vardır. Bazı kaynaklar değişikliğin 14 Kasım 2024 tarihli Resmî Gazete ile yapıldığını yazar. Bu tarih kanunun kabul tarihidir. Resmî Gazete tarihi ve yürürlük tarihi 27 Kasım 2024’tür. Anayasa Mahkemesi 2026 yılında bir yıllık süreyi yeniden incelemiş ve anayasaya uygun bulmuştur.

Kanunda geçiş hükmü öngörülmemiştir. Bu nedenle ret kararı 27 Kasım 2024’ten önce kesinleşmiş dosyalarda da yeni süre uygulanır. Kesinleşmeden itibaren bir yıl geçmişse şart gerçekleşmiş sayılır. Üç yılı bekleyen çok sayıda dosya için bekleme fiilen sona ermiştir.

Davanın Şartları

  1. Önceki DavaDaha önce açılmış bir boşanma davası bulunmalıdır.
  2. Ret ve KesinleşmeBu davanın reddi kesinleşmiş olmalıdır.
  3. Sürenin GeçmesiKesinleşmeden itibaren kanuni süre dolmalıdır.
  4. Ayrı Yaşamanın İspatıOrtak hayatın kurulamadığı belgelerle gösterilir.
  5. DavaAile mahkemesinde yeni boşanma davası açılır.
  6. KararŞartlar varsa mahkeme boşanmaya karar verir.
Fiili ayrılık nedeniyle boşanma davasının şartları
Önceki davadan karara kadar altı aşama.

Daha Önce Açılmış Bir Boşanma Davası

İlk şart, daha önce bir boşanma davasının açılmış olmasıdır. Davanın hangi sebeple açıldığı önemsizdir. Zina, terk, şiddetli geçimsizlik veya başka bir sebep olabilir. Reddedilen davanın sebebi fiili ayrılık davasını etkilemez.

Hiç dava açılmamışsa bu yol kullanılamaz. Eşlerin yıllarca ayrı yaşamış olması tek başına yeterli değildir. Bu durumda evlilik birliğinin temelinden sarsılması veya terk nedeniyle boşanma gibi diğer sebeplere başvurulur.

Davanın Reddi ve Kesinleşme

Önceki dava reddedilmiş ve ret kararı kesinleşmiş olmalıdır. Ret esastan olmalıdır. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre yetkisizlik veya görevsizlik kararı bu anlamda ret sayılmaz.

Davadan feragat edilmesi hâlinde durum farklıdır. Feragat nedeniyle verilen ret kararı fiili ayrılık bakımından ret sayılır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 1994 tarihli kararında bu sonuca varmıştır. Süre bu kararın kesinleşmesinden işler.

Dosyanın işlemden kaldırılıp açılmamış sayılması hâli ise tartışmalıdır. Ortada bir ret kararı bulunmadığı için bu hâlin şartı karşılamadığı yönünde görüş ağır basar.

Bir Yılın Geçmesi

Süre ret kararının kesinleştiği tarihten başlar. Kesinleşme günü hesaba katılmaz. Karar istinaf veya temyiz incelemesinden geçmişse kesinleşme tarihi buna göre belirlenir.

Ortak Hayatın Yeniden Kurulamaması

Bir yıl içinde eşler ortak hayatı yeniden kurmamış olmalıdır. Kanun bunu her ne sebeple olursa olsun ifadesiyle genişletir. Ayrılığın sebebi ve kimin kusurlu olduğu araştırılmaz.

Ortak Hayat Ne Zaman Kurulmuş Sayılır?

Bu nokta davanın en çok tartışılan yönüdür. Ölçüt, evlilikten doğan hak ve yükümlülükleri yerine getirmek üzere birlikte yaşamaktır.

Durum Ortak Hayat Kurulmuş Sayılır mı?
Çocukların ihtiyacı için kısa süreli bir araya gelme Hayır
Bayram veya tatil ziyareti Hayır
Hastalık nedeniyle geçici birliktelik Hayır
Aynı evde ayrı odalarda, evliliği sürdürme iradesi olmadan yaşama Hayır
Karşı tarafın kabul etmediği barışma teklifi Hayır
Eşler gibi fiilen birlikte yaşamaya başlama Evet, süre kesilir

Barışma teklifi af anlamına gelmez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2020 tarihli kararında bu ayrımı açıkça yapmıştır. Af için ortak hayatın fiilen yeniden kurulması veya kusurun hoş görüldüğünü gösteren açık belirtiler gerekir.

Türk hukukunda kısa birleşmeler için yazılı bir tolerans süresi yoktur. Her olay kendi koşulları içinde değerlendirilir.

Davayı Kim Açabilir? Kusurlu Eş Açabilir mi?

Kanun eşlerden birinin istemi üzerine der. Bu ifade geniştir. İlk davayı açan taraf da karşı taraf da bu davayı açabilir. Önceki davadaki sıfat önemsizdir.

Kusurlu eş de davayı açabilir. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması davasında davalının kusur itirazı hakkı vardır. Fiili ayrılık davasında bu itiraz uygulanmaz. Yargıtay, ilk davada tam kusurlu bulunan eşin dahi şartlar oluştuğunda fiili ayrılık davası açabileceğini kabul etmiştir.

Kusur boşanma kararını etkilemez. Ancak tamamen önemsiz de değildir. Maddi ve manevi tazminat ile yoksulluk nafakası taleplerinde kusur ayrıca incelenir. Yargıtay’a göre ilk davayı açıp reddedilen ve ayrılığı sürdüren eş, birliğin sarsılmasında kusurlu kabul edilebilir. Bu eş tazminat talebinden yararlanamayabilir. Buna karşılık önceki davada karara bağlanan olgulara dayanarak yeniden kusur yüklenmesi kesin hükme aykırıdır.

Tazminat ve nafaka koşulları için boşanmada maddi ve manevi tazminat ve yoksulluk nafakası yazılarımız incelenebilir.

İspat Yükü ve Deliller

İspat yükü davacıdadır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2019 tarihli kararında bunu netleştirmiştir. Davacı, ret kararının kesinleşmesinden sonra ortak hayatın yeniden kurulmadığını ispatlamak zorundadır.

Bu kararda davacı ön inceleme duruşmasında delili ve tanığı olmadığını bildirmişti. Davalı da cevap vermemişti. Sonuç davanın reddi oldu. Yani ayrı adresler tek başına yeterli görülmedi.

  • Kesinleşme şerhli ret kararı: Önceki davanın kesinleşme şerhli onaylı örneği dosyaya sunulmalıdır. Bu belge olmadan dava reddedilir.
  • Tanık beyanı: Ayrı yaşamayı doğrudan bilen kişiler dinletilir.
  • Adres kayıt sistemi: Eşlerin farklı adreslerde kayıtlı olduğu nüfus kayıtlarıyla gösterilir.
  • Kira ve abonelik kayıtları: Ayrı konutlara ait kira sözleşmesi, elektrik, su ve doğalgaz abonelikleri.
  • Nafaka ve icra dosyaları: Ayrılık döneminde yürütülen nafaka ve icra takipleri.
  • Kolluk araştırması: Mahkeme aracılığıyla yapılan zabıta araştırması.
  • Okul ve hastane kayıtları: Çocukların ve eşlerin kayıtlı adreslerini gösteren belgeler.
  • Banka kayıtları: Harcamaların farklı yerlerde yapıldığını gösteren kayıtlar.

Tanık beyanının önemi için boşanma davasında tanık beyanı yazımıza bakabilirsiniz.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar.

Yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Fiili ayrılık davasında eşler uzun süredir ayrı yaşadığından ikinci seçenek fiilen işlemez. Dava uygulamada eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılır.

Gaziantep’te yerleşim yeri bulunan eşlerden biri Gaziantep aile mahkemelerine başvurabilir. Yetki kesin değildir. Süresinde ilk itiraz olarak ileri sürülmezse yetkisiz mahkeme davayı görür.

Dava Dilekçesi ve Süreç

Dilekçede dört bilgi mutlaka yer almalıdır. Önceki davanın mahkemesi ile esas ve karar numarası, ret tarihi, kesinleşme tarihi ve bir yılın dolduğu tarih.

Dilekçeye kesinleşme şerhli karar örneği eklenir. Tanık listesi ve diğer deliller bildirilir. Tazminat, nafaka ve velayet talepleri varsa açıkça yazılır.

Dava genellikle iki ile dört celse arasında sonuçlanır. Uygulamada süre altı ay ile bir buçuk yıl arasında değişir. Tanık dinlenmesi, tebligat ve istinaf süreci belirleyicidir. Genel süreç için boşanma davaları ne kadar sürer ve boşanma davası nasıl açılır yazılarımız incelenebilir.

Hak düşürücü süre veya zamanaşımı yoktur. Şartlar oluştuktan sonra dava her zaman açılabilir. Velayet ve mal paylaşımı gibi konular için velayet davası ve boşanmada mal paylaşımı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Terk Nedeniyle Boşanmadan Farkı

Ölçüt Terk (TMK m.164) Fiili Ayrılık (TMK m.166/4)
Önceki dava şartı Yok Reddedilip kesinleşmiş dava zorunlu
Süre Ayrılık en az altı ay sürmüş olmalı Kesinleşmeden itibaren bir yıl
Ön işlem Hâkim veya noter aracılığıyla ihtar Yok
Kusur Terk edenin haklı sebebi olmamalı Aranmaz
Davacı Terk edilen eş Eşlerden herhangi biri

İki yol birbirinin alternatifidir. Hiç dava açılmamışsa ve bir eş ortak konutu terk etmişse terk davası düşünülür. Daha önce bir dava açılıp reddedilmişse fiili ayrılık yolu daha güvenlidir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Süreyi doğru hesaplayın: Bir yıl ret kararının kesinleşmesinden işler. Dava tarihinden veya ayrılık tarihinden değil.
  • Kesinleşme şerhini alın: Şerhsiz karar örneği yeterli değildir.
  • Delil hazırlayın: Ayrı adresler tek başına yetmez. Tanık ve belge sunulmalıdır.
  • Kısa birlikteliklere dikkat edin: Eşler gibi fiilen birlikte yaşama süreyi keser.
  • Eski bilgilere güvenmeyin: Üç yıl kuralı 27 Kasım 2024’te sona ermiştir.
  • Tazminat talebini ayrıca değerlendirin: Boşanma kusursuz gerçekleşse de tazminat ve nafakada kusur incelenir.
  • Yabancı mahkeme kararlarına dikkat edin: Yurt dışında reddedilen dava Türkiye’de tanınmadıkça şartı karşılamayabilir.

Sık Sorulan Sorular

Fiili ayrılık nedeniyle boşanma dilekçesi nasıl yazılır?
Dilekçede önceki davanın mahkemesi ile esas ve karar numarası, ret tarihi, kesinleşme tarihi ve bir yılın dolduğu tarih yazılır. Kesinleşme şerhli karar örneği eklenir. Ortak hayatın kurulmadığını gösteren tanık ve belgeler bildirilir. Tazminat, nafaka ve velayet talepleri varsa açıkça belirtilir.
Fiili ayrılık nedeniyle açılan boşanma davası kaç celse sürer?
Uygulamada genellikle iki ile dört celse arasında sonuçlanır. Süre altı ay ile bir buçuk yıl arasında değişir. Tanık sayısı, tebligat ve istinaf süreci belirleyicidir.
Fiili ayrılık nedeniyle boşanma ile ilgili Yargıtay kararları nelerdir?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2019 tarihli kararında ispat yükünün davacıda olduğunu belirlemiştir. 2020 tarihli kararında barışma teklifinin af sayılmayacağını kabul etmiştir. 1994 tarihli kararında feragat nedeniyle verilen ret kararının fiili ayrılık bakımından ret sayıldığına hükmetmiştir. 2. Hukuk Dairesi ilk davada kusurlu bulunan eşin de bu davayı açabileceğini kabul etmektedir.
Bir yıl fiili ayrı yaşama nedeniyle boşanmak mümkün mü?
Tek başına ayrı yaşamak yeterli değildir. Daha önce açılmış bir boşanma davasının reddedilmiş ve kesinleşmiş olması gerekir. Kesinleşmeden itibaren bir yıl geçmiş ve ortak hayat yeniden kurulmamışsa boşanmaya karar verilir.
Üç yıl ayrı yaşama boşanma sebebi midir?
Üç yıl kuralı 27 Kasım 2024’te sona ermiştir. Güncel süre bir yıldır. Süre ret kararının kesinleşmesinden itibaren işler. Yalnızca ayrı yaşamış olmak yeterli değildir.
Reddedilmiş boşanma davası yoksa fiili ayrılık davası açılabilir mi?
Açılamaz. Bu yolun ilk şartı daha önce açılmış ve reddedilmiş bir boşanma davasının bulunmasıdır. Hiç dava açılmamışsa evlilik birliğinin temelinden sarsılması veya terk gibi diğer sebeplere başvurulur.
Fiili ayrılık süresi ne zaman başlar?
Ret kararının kesinleştiği tarihten başlar. Kesinleşme günü hesaba katılmaz. Karar istinaf veya temyizden geçmişse kesinleşme tarihi buna göre belirlenir.
Kusurlu eş fiili ayrılık davası açabilir mi?
Açabilir. Kanun eşlerden birinin istemi der ve kusur aramaz. İlk davada tam kusurlu bulunan eş dahi şartlar oluştuğunda bu davayı açabilir. Kusur yalnızca tazminat ve nafaka taleplerinde incelenir.
Davalı eş boşanmak istemezse mahkeme reddedebilir mi?
Şartlar gerçekleşmişse reddedemez. Fiili ayrılık mutlak boşanma sebebidir ve hâkimin takdir yetkisi yoktur. Davalının itiraz hakkı bulunmaz.
Fiili ayrılık nasıl ispatlanır?
Kesinleşme şerhli ret kararı, tanık beyanları, adres kayıt sistemi, kira ve abonelik kayıtları, nafaka ve icra dosyaları, kolluk araştırması ve okul kayıtları kullanılır. İspat yükü davacıdadır.
Süre içinde bir kez bir araya gelmek süreyi sıfırlar mı?
Çocukların ihtiyacı, bayram ziyareti veya hastalık gibi zorunlu sebeplerle kısa süreli bir araya gelmeler ortak hayatın kurulması sayılmaz. Eşler gibi fiilen birlikte yaşamaya başlanmışsa süre kesilir.
Davadan feragat edilmişse fiili ayrılık davası açılabilir mi?
Açılabilir. Feragat nedeniyle verilen ret kararı fiili ayrılık bakımından ret sayılır. Süre bu kararın kesinleşmesinden işler.
Yetkisizlik kararı verilen dava dayanak olur mu?
Olmaz. Ret esastan olmalıdır. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre yetkisizlik veya görevsizlik kararı fiili ayrılık anlamında ret sayılmaz.
Fiili ayrılık nedeniyle boşanmada nafaka ve tazminat alınabilir mi?
Alınabilir. Boşanma kararında kusur aranmaz ancak tazminat ve nafaka taleplerinde kusur ayrıca incelenir. İlk davayı açıp reddedilen ve ayrılığı sürdüren eş kusurlu kabul edilebilir.
Eski ret kararlarında da bir yıl uygulanır mı?
Kanunda geçiş hükmü bulunmadığından ret kararı 27 Kasım 2024’ten önce kesinleşmiş dosyalarda da bir yıllık süre uygulanır. Kesinleşmeden itibaren bir yıl geçmişse şart gerçekleşmiş sayılır.
Fiili ayrılık davası hangi mahkemede açılır?
Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesidir. Gaziantep’te yerleşim yeri bulunan eş Gaziantep aile mahkemelerine başvurabilir.

Kahraman Hukuk Bürosu | Aile ve Boşanma Hukuku

Fiili ayrılık davasında sonucu belirleyen iki şey vardır. Sürenin doğru hesaplanması ve ortak hayatın kurulmadığının delillerle ispatı. Ayrı adresler tek başına yeterli görülmemektedir. Kahraman Hukuk Bürosu boşanma davaları ile tazminat ve nafaka uyuşmazlıklarında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır.

Gaziantep Barosu’na kayıtlı olarak faaliyet gösteren büromuz, Gaziantep Aile Mahkemesi nezdinde yürütülen dava ve işlerde Gaziantep avukat hizmeti kapsamında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır.

GaziantepAile Mahkemesinde Dava Takibi
TMK m.166/4Mutlak Boşanma Sebebi
1 YılKesinleşmeden İtibaren Bekleme Süresi
Gaziantep BarosuKayıtlı Avukatlık Hizmeti

Fiili Ayrılık Davası İçin Destek Alın

Süre hesabı, delil hazırlığı, dilekçe ve dava takibi için iletişime geçebilirsiniz.

Hukuki Danışmanlık İçin İletişime GeçinGaziantep Aile Hukuku Avukatı


Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir