Tutuklanma veya Gözaltına Alınma Sebebiyle İşten Çıkarılan İşçinin Yasal Hakları
Tutuklanma veya Gözaltına Alınma Sebebiyle İşten Çıkarılan İşçinin Hakları — Kahraman Hukuk Bürosu
İşçinin tutuklanması iş sözleşmesini kendiliğinden sona erdirmez. Sözleşme askıda sayılır. İşveren ancak devamsızlık bildirim süresini aşarsa derhal fesih yapabilir. Süreler kıdeme göre iki ile sekiz hafta arasındadır. Askı süresinde ücret ödenmez. Fesih hâlinde kıdem tazminatı doğar, ihbar tazminatı doğmaz. Süre dolmadan yapılan fesih haksızdır ve ihbar tazminatı da gerektirir. Doğru çıkış koduyla işsizlik ödeneği alınabilir. Gözaltı süresi en kısa bildirim süresini dahi aşamaz.
Yazının İçeriği
- 1.İş Kanunu Ne Diyor?
- 2.Bildirim Süreleri ve Askı Hâli
- 3.Gözaltı Tek Başına Fesih Sebebi Olabilir mi?
- 4.Hangi Durumda Kıdem Tazminatı Doğar?
- 5.Fesih Süreci Nasıl İşler?
- 6.Hak Düşürücü Süre Burada Uygulanır mı?
- 7.İşe İade Davası Açılabilir mi?
- 8.Beraat, Takipsizlik ve Tahliye
- 9.İşsizlik Ödeneği ve Diğer Haklar
- 10.Memur ile İşçi Arasındaki Fark
- 11.Mahkeme, Arabuluculuk ve Zamanaşımı
- 12.Dikkat Edilmesi Gerekenler
- 13.Sık Sorulan Sorular
İş Kanunu Ne Diyor?
Konunun dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu m.25 hükmüdür. Maddenin dördüncü bendi şunu düzenler. İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanması hâlinde devamsızlığın bildirim süresini aşması işverene derhal fesih hakkı verir.
Burada çoğu kaynağın atladığı bir ayrıntı vardır. Bu bent bağımsızdır. Ahlak ve iyi niyet kurallarını düzenleyen ikinci bendin alt başlığı değildir. Kıdem tazminatına ilişkin sonuç da buradan çıkar.
Dayanak
İş Kanunu m.25 dördüncü bent.
Şart
Devamsızlığın bildirim süresini aşması.
Kıdem Tazminatı
Doğar. Bu bent ikinci bent kapsamında değildir.
İhbar Tazminatı
Süre usulüne uygun doldurulmuşsa doğmaz.
Bildirim Süreleri ve Askı Hâli
İşveren işçinin tutuklandığını öğrenir öğrenmez fesih yapamaz. Önce bir süre beklemek zorundadır. Bu süre işçinin kıdemine göre değişir.
| İşçinin Kıdemi | Beklenecek Süre |
|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta |
| 6 ay ile 1,5 yıl arası | 4 hafta |
| 1,5 yıl ile 3 yıl arası | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
Bu süreler asgaridir. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir. Artırılmışsa uzun olan süre esas alınır.
Süre dolana kadar iş sözleşmesi askıda sayılır. Askı hâlinin üç sonucu vardır. İşveren derhal fesih yapamaz. İşçiye ücret ödenmez. Kuruma eksik gün bildirimi yapılır.
Ücret ödenmemesi konusu sık karıştırılır. Kanun, zorlayıcı sebeple çalışılamayan hâllerde bir haftaya kadar yarım ücret öngörür. Gözaltı ve tutukluluk bu hükümde sayılmamıştır. Bu nedenle askı süresinde yarım ücret de ödenmez.
Kuruma Bildirim
Askı süresi için eksik gün bildirimi yapılır. Gözaltı ve tutukluluk için ayrı kodlar bulunur. Gözaltına alınma ve tutukluluk kendi kodlarıyla bildirilir. İspat için gözaltı veya tutuklama kararı istenebilir.
Fesih yapılırsa işten çıkış bildirimi zorunlu nedenler ve tutukluluk koduyla girilir. Bu kod ayrıntısı işsizlik ödeneği bakımından belirleyicidir.
Gözaltı Tek Başına Fesih Sebebi Olabilir mi?
Madde başlığında gözaltı da geçer. Ancak uygulamada bu neredeyse hiç gerçekleşmez.
Ceza Muhakemesi Kanunu gözaltı süresini sınırlar. Gözaltı kural olarak yirmi dört saati geçemez. Toplu suçlarda savcı bu süreyi uzatabilir ve toplam dört güne kadar çıkabilir.
En kısa bildirim süresi ise iki haftadır. Dolayısıyla gözaltı süresi tek başına hiçbir bildirim süresini aşamaz. Sonuç şudur. Bu hüküm fiilen yalnızca tutukluluk hâlinde işler.
Gözaltı ve tutuklama kararlarına itiraz yolları ceza muhakemesinin kendi kuralları içinde düzenlenir. Bu süreç için Gaziantep ceza hukuku alanındaki çalışmalarımız incelenebilir.
Hangi Durumda Kıdem Tazminatı Doğar?
Kıdem tazminatının kaderi, feshin hangi bende dayandığına bağlıdır. Tablo bu nedenle önemlidir.
| Durum | Dayanak | Kıdem | İhbar |
|---|---|---|---|
| Tutukluluk, süre aşıldı, suç işyeri dışı | 25/IV | Var | Yok |
| Süre dolmadan yapılan fesih | Haksız fesih | Var | Var |
| Kesinleşmiş hapis cezasının infazı | 25/III | Var | Yok |
| Suç işyerinde işlendi ve ceza ertelenmedi | 25/II | Yok | Yok |
| Suç işle doğrudan ilgili, güveni sarstı | 25/II | Yok | Yok |
Mantık şudur. Kıdem tazminatını ortadan kaldıran düzenleme yalnızca ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık hâllerine gönderme yapar. Tutukluluk bu kapsamda değildir. Bu nedenle kıdem tazminatı hakkı korunur.
Yargıtay bu ayrımı istikrarlı biçimde uygular. Tutukluluk nedeniyle yapılan fesihte kıdem talebinin reddedilmesi bozma sebebidir. İşçinin en az bir yıllık kıdemi varsa tazminat ödenmelidir.
Tutukluluk ile Hükümlülük Aynı Şey Değildir
İki hâl sık karıştırılır. Tutukluluk yargılama sürerken uygulanan bir koruma tedbiridir ve dördüncü bende girer. Kesinleşmiş hapis cezasının infazı ise zorlayıcı sebep sayılır ve üçüncü bent kapsamındadır.
Ayrımın pratik sonucu vardır. Hükümlülükte bildirim süresi beklenmez. Bir haftayı aşan çalışamama hâli yeterlidir. Ayrıca üçüncü bentte bir haftaya kadar yarım ücret ödenir.
Fesih Süreci Nasıl İşler?
- Devamsızlık Başlarİşçinin gözaltı veya tutukluluk nedeniyle işe gelememesi.
- Askı HâliBildirim süresi dolana kadar sözleşme askıda sayılır.
- Süre HesabıKıdeme göre 2, 4, 6 veya 8 haftalık bildirim süresi hesaplanır.
- FesihSüre aşılırsa işveren 25/IV uyarınca derhal fesih yapabilir.
- AlacaklarKıdem tazminatı ve işçilik alacakları ödenir.
- UyuşmazlıkErken fesih varsa arabuluculuk ve dava yoluna gidilir.

İşverenin yapması gereken birkaç işlem vardır. Devamsızlık tutanakları düzenlenmelidir. İşçinin bilinen adresine ve gerekiyorsa ceza infaz kurumuna ihtar gönderilmelidir. Sürenin dolduğu matematiksel olarak tespit edilmelidir.
Bölge adliye mahkemesi kararlarında işverenin işçiye mazeretini sorması ve savunmasını alması gerektiği vurgulanmıştır. Bu adım atlanmamalıdır.
İşçinin Bildirim Yükümlülüğü Var mı?
Kanun işçiye tutuklandığını işverene bildirme yükümlülüğü yüklemez. Bildirmemek tek başına devamsızlık nedeniyle haksız fesih sonucu doğurmaz. Yargı kararları bu yöndedir.
Buna karşılık pratikte bildirim yapılması işçinin yararınadır. Yakını aracılığıyla yapılan yazılı bildirim, sonraki uyuşmazlıkta işçinin iyi niyetini gösterir.
Hak Düşürücü Süre Burada Uygulanır mı?
Altı iş günlük süre çok bilinen bir kuraldır. Ancak kapsamı yanlış aktarılır.
Kanun bu süreyi yalnızca ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâller için öngörür. Tutukluluk ayrı bir bentte düzenlendiği için altı iş günlük süre burada uygulanmaz.
İşveren sadece bildirim süresinin dolmasını bekler. Süre dolduktan sonra fesih için ayrı bir altı günlük sınır yoktur. Altı iş günü yalnızca suçun işyerinde işlendiği senaryoda gündeme gelir.
Bununla birlikte işverenin fesih hakkı sonsuza kadar sürmez. Süre dolduktan sonra ancak işveren fesih bildirimi yapmadan önce işçi tahliye olur ve işe dönmek isterse fesih hakkı düşer. İşveren bu aşamada işçiyi işe almazsa fesih işverenden kaynaklanmış sayılır. Bu durumda kıdem tazminatının yanında ihbar tazminatı da gündeme gelir.
İşe İade Davası Açılabilir mi?
Yaygın bilgi bu davanın açılamayacağı yönündedir. Bu bilgi kanun metnine uymaz.
İş Kanunu m.25’in son fıkrası açıktır. İşçi, feshin maddede öngörülen sebeplere uygun olmadığı iddiasıyla iş güvencesi hükümleri çerçevesinde yargı yoluna başvurabilir. Yani dava açılabilir.
Asıl mesele davanın sonucudur. Burada üç ihtimal vardır.
- Süre usulüne uygun dolduruldu: Fesih haklı veya geçerli kabul edilir. Dava büyük olasılıkla reddedilir.
- Süre dolmadan fesih yapıldı: Fesih haksızdır. İşe iade ile birlikte ihbar tazminatı da gündeme gelir.
- İş güvencesi kapsamı yok: Otuzdan az işçi, altı aydan az kıdem veya belirli süreli sözleşme hâlinde işe iade davası açılamaz.
Dava açmadan önce arabuluculuğa başvurulması zorunludur. Başvuru fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde yapılır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır.
Beraat, Takipsizlik ve Tahliye
Beraat kararının feshe etkisi çoğu kişinin beklediğinden sınırlıdır. Fesih, yapıldığı andaki duruma göre değerlendirilir.
Usulüne uygun yapılmış bir fesih, işçinin sonradan beraat etmesiyle geçersiz hâle gelmez. Kanun, masumiyeti sonradan anlaşılan işçiye otomatik işe dönme hakkı tanımamıştır.
Toplu iş sözleşmeleri bu boşluğu doldurabilir. Birçok toplu iş sözleşmesinde beraat veya takipsizlik hâlinde belirli süre içinde başvuran işçinin tekrar işe alınacağı düzenlenir. Süreler sözleşmeden sözleşmeye değişir. Bu nedenle varsa toplu iş sözleşmesi metni mutlaka incelenmelidir.
Haksız gözaltı ve tutuklama nedeniyle doğan tazminat ise ayrı bir konudur. Bu talep işverene karşı değil Devlete karşı ileri sürülür. Dava ağır ceza mahkemesinde açılır.
İşsizlik Ödeneği ve Diğer Haklar
Tutukluluk nedeniyle yapılan fesih işsizlik ödeneğine engel değildir. Belirleyici olan işten çıkış kodudur.
Zorunlu nedenler ve tutukluluk kodu ile yapılan bildirimde işçi ödeneğe hak kazanır. Buna karşılık ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık kodları ödenek hakkı doğurmaz.
| Hak | Durum |
|---|---|
| Kıdem tazminatı | Bir yıllık kıdem varsa ödenir |
| İhbar tazminatı | Süre usulüne uygun dolduruldu ise ödenmez |
| Ödenmemiş ücret ve fazla mesai | Tutukluluk öncesi hak edilenler ödenir |
| Yıllık izin ücreti | Kullanılmayan izinler ödenir |
| İşsizlik ödeneği | Doğru kodla bildirim yapılırsa hak kazanılır |
| Askı süresi ücreti | Ödenmez |
| Kıdem süresine ekleme | Tutukluluk süresi kıdem süresine sayılmaz |
İşsizlik ödeneği başvurusu fesihten itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır. Ayrıntılı bilgi için İŞKUR işsizlik sigortası sayfasından yararlanılabilir.
Burada pratik bir güçlük vardır. Cezaevindeki işçi otuz günlük süreyi fiilen kullanamaz. Bu nedenle başvurunun vekil aracılığıyla yapılması önerilir. Tahliye sonrasında mazeret ileri sürülmesi de gündeme gelebilir.
Memur ile İşçi Arasındaki Fark
Aynı olay kamu görevlisinin başına geldiğinde rejim tamamen değişir. Karşılaştırma işçinin konumunu daha net gösterir.
| Konu | İşçi | Memur |
|---|---|---|
| Uygulanan tedbir | Sözleşme askıda, süre aşılırsa fesih | Görevden uzaklaştırma |
| Ücret | Ödenmez | Aylığın üçte ikisi ödenir |
| Süre | Kıdeme göre 2 ile 8 hafta | Durum belirli aralıklarla gözden geçirilir |
| Beraat sonucu | Otomatik işe dönüş hakkı yoktur | Göreve döndürülür, kesinti geri ödenir |
Bu tablo bir güvence farkını ortaya koyar. Memur beraat ettiğinde görevine döner ve kesilen aylığını geri alır. İşçi beraat ettiğinde kanunen işe dönüş hakkı doğmaz.
Mahkeme, Arabuluculuk ve Zamanaşımı
| Konu | Kural |
|---|---|
| Görevli mahkeme | İş mahkemesi |
| Yetkili mahkeme | İşverenin yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer |
| Arabuluculuk | Alacak, tazminat ve işe iade talepleri için dava şartı |
| Arabuluculuk süresi | Üç hafta, zorunlu hâlde bir hafta uzatma |
| İşe iade başvurusu | Fesihten itibaren bir ay |
| Arabuluculuk sonrası dava | Son tutanaktan iki hafta |
| Kıdem ve ihbar zamanaşımı | Beş yıl |
Yetki kuralı kesindir ve sözleşmeyle değiştirilemez. Gaziantep’te çalışan işçi, işverenin merkezi başka bir ilde olsa bile Gaziantep iş mahkemelerinde dava açabilir.
İspat bakımından ceza dosyasının getirtilmesi önemlidir. Yargıtay, suçun işle ilgisi ve nerede işlendiği araştırılmadan karar verilemeyeceğini belirtmiştir. Tutuklama kararı, müddetname, devamsızlık tutanakları ve noter ihtarı da dosyaya kazandırılmalıdır.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Süre hesabını kontrol edin: Fesih bildiriminin tarihi bildirim süresinin dolduğu tarihten sonra olmalıdır.
- Erken feshi tespit edin: Süre dolmadan yapılan fesihte kıdem tazminatının yanında ihbar tazminatı da istenebilir.
- Çıkış kodunu izleyin: Yanlış kod bildirimi işsizlik ödeneği hakkını kaybettirir.
- Suçun yerini ve niteliğini belirleyin: İşyerinde işlenen veya işle doğrudan ilgili suç kıdem tazminatını ortadan kaldırabilir.
- Toplu iş sözleşmesini inceleyin: Beraat hâlinde işe alma yükümlülüğü getiren hükümler bulunabilir.
- İşe iade süresini kaçırmayın: Arabuluculuk başvurusu fesihten itibaren bir ay içindedir.
- Haksız tutuklama tazminatını ayrı değerlendirin: Bu talep işverene değil Devlete karşı ileri sürülür.
Diğer haklı fesih hâlleri için sağlık sebebiyle işten ayrılma ve yemek yardımının kaldırılması yazılarımıza bakabilirsiniz. İşçinin vefatı hâlinde geride kalanların hakları için işçinin ölümünde mirasçıların hakları yazımız incelenebilir.
Sık Sorulan Sorular
Tutuklanan işçi işten çıkarılabilir mi?
İşçinin tutuklanması durumunda işverenin yapması gerekenler nelerdir?
İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanması durumunda işverenin haklı nedenle fesih hakkı var mıdır?
Gözaltına alınan kişinin hakları nelerdir?
Tutuklanan işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Tutuklanan işçi ihbar tazminatı alabilir mi?
Tutukluluk süresince maaş ödenir mi?
Tutukluluk süresi kıdeme sayılır mı?
Tutuklanan işçi işe iade davası açabilir mi?
Beraat eden işçi işine geri dönebilir mi?
Hüküm giyen işçi kıdem tazminatı alır mı?
Suç işyerinde işlenirse ne olur?
Tutuklanan işçi işsizlik maaşı alabilir mi?
İşçi tutuklandığını işverene bildirmek zorunda mı?
İşveren tutuklanan işçinin savunmasını almak zorunda mı?
Altı iş günlük süre burada uygulanır mı?
Tutuklu işçi tahliye olursa fesih hakkı devam eder mi?
Haksız tutuklama için işverenden tazminat istenebilir mi?
Kahraman Hukuk Bürosu | İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku
Tutukluluk nedeniyle yapılan fesihlerde sonucu belirleyen şey tarih hesabıdır. Bildirim süresi dolmadan yapılan fesih haksızdır ve işçiye ek haklar doğurur. Kahraman Hukuk Bürosu işçilik alacakları, işe iade ve haksız fesih uyuşmazlıklarında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır.
Gaziantep Barosu’na kayıtlı olarak faaliyet gösteren büromuz, Gaziantep İş Mahkemesi nezdinde yürütülen dava ve işlerde Gaziantep avukat hizmeti kapsamında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır.
Haksız Fesih İddianız İçin Destek Alın
Süre hesabı, çıkış kodu kontrolü, işe iade ve alacak davası takibi için iletişime geçebilirsiniz.
Hukuki Danışmanlık İçin İletişime GeçinGaziantep İş Hukuku Avukatı