Sağlık Sebebiyle İşten Ayrılan İşçinin Yasal Hakları Nelerdir?
Sağlık Sebebiyle İşten Ayrılan İşçinin Hakları — Kahraman Hukuk Bürosu
İşçi, sağlığı veya yaşayışı tehlikeye girdiğinde iş sözleşmesini derhal feshedebilir. Dayanak 4857 sayılı İş Kanunu m.24 birinci bendidir. İspat için tam teşekküllü hastaneden sağlık kurulu raporu gerekir. Rapor, işin sağlık için tehlikeli olduğunu açıkça belirtmelidir. İşçi kıdem tazminatına hak kazanır. İhbar tazminatı doğmaz. Doğru çıkış kodu bildirilirse işsizlik ödeneği alınabilir. Altı iş günlük süre bu fesihte uygulanmaz.
Yazının İçeriği
- 1.Sağlık Sebebiyle Fesih Nedir?
- 2.Hangi Rahatsızlıklar Haklı Fesih Doğurur?
- 3.Sağlık Kurulu Raporu Şart mıdır?
- 4.Fesihten Önceki Basamak: Çalışmaktan Kaçınma Hakkı
- 5.Süreler ve Kritik Bir Ayrım
- 6.İşveren Sağlık Sebebiyle Çıkarabilir mi?
- 7.Doğan Haklar ve Çıkış Kodu
- 8.Dikkat Edilmesi Gerekenler
- 9.Sık Sorulan Sorular
Sağlık Sebebiyle Fesih Nedir?
İşçi sağlığı tehlikeye girdiğinde iş sözleşmesini derhal feshedebilir. Dayanak 4857 sayılı İş Kanunu m.24 birinci bendidir. Bu bent iki hâli düzenler.
Birinci hâl işin niteliğinden doğan tehlikedir. Yapılan iş, niteliği gereği işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli hâle gelmiş olmalıdır. İkinci hâl bulaşma riskidir. İşveren veya sürekli temas edilen bir işçi bulaşıcı bir hastalığa yakalanmış olabilir.
Önemli bir ayrım vardır. İkinci bent işçinin kendi hastalığını kapsamaz. İşçinin kendi rahatsızlığı birinci bent üzerinden değerlendirilir.
Dayanak
İş Kanunu m.24 birinci bent.
Temel Belge
Tam teşekküllü hastane sağlık kurulu raporu.
Kıdem Tazminatı
Bir yıllık kıdem varsa hak kazanılır.
İhbar Tazminatı
Fesih işçiden geldiği için doğmaz.
Hangi Rahatsızlıklar Haklı Fesih Doğurur?
Her rahatsızlık fesih hakkı vermez. Belirleyici olan rahatsızlık ile iş arasındaki bağdır. Yargıtay bu bağı titizlikle arar.
- Nedensellik bağı: Rahatsızlığın işin niteliğinden veya çalışma koşullarından kaynaklanması gerekir.
- Tehlikenin güncelliği: Tehlike fesih anında mevcut olmalıdır. İyileşmeden sonra hak kullanılamaz.
- Sağlık ile yaşayış ayrımı: Sağlık için tehlike hayati olmayabilir. Yaşayış için tehlike daha ağır bir durumu anlatır.
- Alternatif görev: İşyerinde daha güvenli bir görev varsa fesih haklı sayılmayabilir.
- Psikolojik rahatsızlıklar: İşten, işyerinden veya işveren davranışından kaynaklanması hâlinde kapsama girer.
- Meslek hastalığı: Tespit edilmiş meslek hastalığı nedensellik bağını büyük ölçüde ortaya koyar.
Uygulamada tozlu ortamda çalışan astım hastası, gürültülü ortamda işitme kaybı yaşayan çalışan ve ağır kaldırma nedeniyle bel rahatsızlığı gelişen işçi dosyaları sık görülür. Her dosyada rapor bu bağı açıkça kurmalıdır.
Sağlık Kurulu Raporu Şart mıdır?
Pratikte şarttır. Tek hekim raporu yargılamada yeterli sayılmaz. Mahkeme tam teşekküllü bir devlet hastanesinden, üniversite hastanesinden veya adli tıp biriminden sağlık kurulu raporu ister.
Raporun soyut bir teşhis içermesi yetmez. Rapor şu soruya cevap vermelidir. Yapılan iş, işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli midir? Bu değerlendirme yapılırken işyeri koşulları, işçinin yaşı, genel sağlık durumu ve yaptığı iş birlikte dikkate alınır.
Bazı dosyalarda inceleme daha da genişler. Mahkeme iki iş sağlığı uzmanı ve bir uzman hekimden oluşan bilirkişi kurulu görevlendirebilir. İşyerinde keşif yapılarak ortam ölçümleri değerlendirilir. Bu nedenle işyeri risk değerlendirme raporu ve periyodik muayene kayıtları dosyaya kazandırılmalıdır.
- Hekim BaşvurusuRahatsızlık belgelenir ve tedavi kayıtları toplanır.
- Heyet RaporuTam teşekküllü hastaneden sağlık kurulu raporu alınır.
- İşverene BildirimRapor sunulur ve gerekli tedbir talep edilir.
- FesihSağlık sebebi açıkça yazılarak yazılı fesih yapılır.
- Çıkış KoduSağlık nedenli fesih kodunun bildirimi takip edilir.
- Başvuru ve Davaİşsizlik ödeneği başvurusu ve gerekirse dava süreci yürütülür.

Fesihten Önceki Basamak: Çalışmaktan Kaçınma Hakkı
İşçinin elindeki tek araç fesih değildir. İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı daha önce kullanılabilecek bir hak tanır.
Ciddi ve yakın tehlike bulunduğunda işçi, kurula veya işverene başvurarak durumun tespitini ve gerekli tedbirin alınmasını isteyebilir. Tedbir alınmazsa çalışmaktan kaçınabilir. Bu sürede ücret hakkı devam eder.
Bu basamak atlanmamalıdır. Hem işçinin sağlığını korur hem de dosyada işverenin tedbir almadığını belgeleyen güçlü bir delil oluşturur. İşyerinde gerekli önlemin alınmaması hâlinde iş sağlığı ve güvenliği birimlerine şikâyette de bulunulabilir.
Süreler ve Kritik Bir Ayrım
Altı iş günlük hak düşürücü süre çok bilinen bir kuraldır. Ancak kapsamı yanlış bilinir. Kanun bu süreyi ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâller için öngörür.
Sağlık sebepleri ayrı bir bentte düzenlenmiştir. Bu nedenle altı iş günlük süre sağlık sebebiyle fesihte uygulanmaz. Hak, sağlık sorunu ve risk devam ettiği sürece kullanılabilir.
Buna karşılık sınırsız bir bekleme de kabul edilmez. Fesih dürüstlük kuralı gereği makul bir süre içinde yapılmalıdır. Rapor tarihi ile fesih tarihi arasında mantıklı bir bağ bulunmalıdır. Uzun süre beklemek haktan vazgeçildiği izlenimi doğurabilir.
| Konu | Süre veya Kural |
|---|---|
| Haklı fesih süresi | Sağlık sebeplerinde altı iş günü sınırı uygulanmaz |
| Makul süre | Rapor ile fesih arasında mantıklı bir bağ aranır |
| İşsizlik ödeneği başvurusu | Fesihten itibaren 30 gün |
| Kıdem tazminatı zamanaşımı | 5 yıl |
| Arabuluculuk sonrası dava | Son tutanaktan 2 hafta |
| İşverenin bekleme süresi | İhbar süresi artı altı hafta |
İşveren Sağlık Sebebiyle Çıkarabilir mi?
Çıkarabilir ancak koşulları ağırdır. İşçinin kusuru bulunmadan ortaya çıkan hastalıkta işveren hemen fesih yapamaz. Hastalığın tedavi edilemez olduğu ve işyerinde çalışmasının sakıncalı bulunduğu sağlık kurulu raporuyla saptanmalıdır.
Ayrıca bir bekleme süresi vardır. İşveren, işçinin kıdemine göre belirlenen ihbar süresini altı hafta aşana kadar beklemek zorundadır.
| Kıdem | İhbar Süresi | Toplam Bekleme |
|---|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta | 8 hafta |
| 6 ay ile 1,5 yıl arası | 4 hafta | 10 hafta |
| 1,5 yıl ile 3 yıl arası | 6 hafta | 12 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta | 14 hafta |
İşçinin kendi kastından veya düzensiz yaşayışından doğan hastalık hâli farklıdır. Orada devamsızlık süreleri esas alınır ve kıdem tazminatı hakkı doğmayabilir.
Doğan Haklar ve Çıkış Kodu
| Hak | Durum |
|---|---|
| Kıdem tazminatı | Bir yıllık kıdem ve haklı fesih ispatıyla hak kazanılır |
| İhbar tazminatı | Fesih işçiden geldiği için doğmaz |
| İşsizlik ödeneği | Sağlık nedenli fesih kodu bildirilirse hak kazanılır |
| Yıllık izin ücreti | Kullanılmayan izinler ödenir |
| Diğer işçilik alacakları | Beş yıllık zamanaşımı içinde istenebilir |
| İşe iade | Fesih işçiden geldiği için talep edilemez |
| Malulen emeklilik | Kıdem tazminatı doğar, işsizlik ödeneği doğmaz |
Çıkış kodu burada belirleyicidir. İşveren çıkışı istifa olarak bildirirse işçi hem kıdem tazminatı hem işsizlik ödeneği bakımından zorlanır. Kodun sağlık nedenli fesihe uygun bildirilmesi takip edilmelidir. Başvuru ve itiraz için İŞKUR birimlerine başvurulabilir.
İşe iade yolunun kapalı olduğu unutulmamalıdır. İşe iade yalnızca işveren feshine karşı açılır. Burada sözleşmeyi sona erdiren taraf işçidir.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Heyet raporu alın: Tek hekim raporu yargılamada yeterli görülmez.
- Raporun içeriğini kontrol edin: Rapor işin sağlık için tehlikeli olduğunu açıkça belirtmelidir.
- İstifa yazmayın: Fesih dilekçesinde sağlık sebebi açıkça yazılmalıdır. Kişisel sebepler ifadesi kullanılmamalıdır.
- İşe giriş raporunu saklayın: İşe başlarken alınan sağlık raporu karşılaştırma delili olarak değer taşır.
- Ortam kayıtlarını isteyin: Risk değerlendirme raporu ve ortam ölçümleri dosyaya kazandırılmalıdır.
- Çıkış kodunu izleyin: Yanlış kod bildirimi işsizlik ödeneği hakkını kaybettirir.
- Arabuluculuğu atlamayın: İşçilik alacakları için arabuluculuk dava şartıdır.
Diğer haklı fesih sebepleri için hafta tatili ihlali ve yemek yardımının kaldırılması yazılarımız incelenebilir. Emeklilik kaynaklı ayrılmalar için yaş dışında emeklilik ve kıdem tazminatı yazımıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Sağlık sebebiyle işten ayrılan işçi kıdem tazminatı alır mı?
Sağlık sebebiyle ayrılan işçi işsizlik maaşı alabilir mi?
İhbar tazminatı ödenir mi?
Tek doktor raporu yeterli mi?
Raporda ne yazması gerekir?
Heyet raporu nereden alınır?
Psikolojik rahatsızlık haklı fesih sebebi olur mu?
Altı iş günlük süre burada uygulanır mı?
İşveren sağlık sebebiyle işçiyi çıkarabilir mi?
İşveren kaç hafta beklemek zorunda?
Meslek hastalığı tespit edilirse ne olur?
Malulen emekli olan işçi kıdem tazminatı alır mı?
Sağlık sebebiyle ayrılan işçi işe iade davası açabilir mi?
Fesih dilekçesine ne yazmalıyım?
Çıkış kodu yanlış girilirse ne yapılır?
Hangi mahkemede dava açılır?
Kahraman Hukuk Bürosu | İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku
Sağlık sebebiyle fesihte dosyayı belirleyen şey raporun içeriğidir. Rahatsızlık ile iş arasındaki bağ kurulmazsa fesih haksız sayılabilir. Kahraman Hukuk Bürosu sağlık nedenli fesih, meslek hastalığı ve işçilik alacakları uyuşmazlıklarında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır.
Gaziantep Barosu’na kayıtlı olarak faaliyet gösteren büromuz, Gaziantep İş Mahkemesi nezdinde yürütülen dava ve işlerde Gaziantep avukat hizmeti kapsamında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır.
Sağlık Nedenli Fesih İçin Destek Alın
Rapor sürecinin yönetimi, fesih bildirimi ve alacak davası takibi için iletişime geçebilirsiniz.
Hukuki Danışmanlık İçin İletişime GeçinGaziantep İş Hukuku Avukatı