İşyerinde Ramazan Ayında Yemek Verilmemesi Haklı Fesih Nedeni midir?
İşyerinde Ramazan Ayında Yemek Verilmemesi — Kahraman Hukuk Bürosu
Yemek yardımı ücretin ekidir ve giydirilmiş ücrete dahil edilir. Sunuluş biçiminin değiştirilmesi kural olarak yönetim hakkı kapsamındadır. Yardımın azaltılması veya kaldırılması ise çalışma koşullarında esaslı değişikliktir. Bu değişiklik yazılı bildirilir. İşçi altı iş günü içinde yazılı kabul etmezse bağlayıcı olmaz. İşçi haklı nedenle derhal fesih yapabilir ve kıdem tazminatına hak kazanır. İhbar tazminatı istenemez. Fesih hakkı altı iş günü içinde kullanılmalıdır.
Yazının İçeriği
Yemek Yardımı Hukuken Nedir?
Yemek yardımı ücretin bir ekidir. İşçiye yemekhane, kumanya, yemek kartı veya nakit olarak sağlanabilir. Biçimi değişse de hukuki niteliği aynıdır.
Bu niteliğin iki sonucu vardır. Birincisi yemek yardımı geniş anlamda ücret kavramına girer. İkincisi kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücrete dahil edilir.
Yardımın kaynağı üç yerden biri olabilir. İş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi veya işyeri uygulaması. Üçüncüsü uygulamada en sık rastlanan hâldir. Uzun süre düzenli olarak verilen yemek, işyeri koşulu hâline gelir.
Niteliği
Ücretin eki olan sosyal yardımdır.
Kaynağı
Sözleşme, toplu sözleşme veya işyeri uygulaması.
Kıdeme Etkisi
Giydirilmiş ücrete dahil edilir.
Kaldırılması
Esaslı değişiklik kurallarına tabidir.
İşveren Yemek Yardımını Kaldırabilir mi?
Burada ince bir ayrım vardır. Yargıtay biçim değişikliği ile hakkın azaltılmasını birbirinden ayırır.
| Değişiklik | Hukuki Sonuç |
|---|---|
| Yemekhane yerine yemek kartı verilmesi | Yönetim hakkı kapsamında, kural olarak esaslı değişiklik değil |
| Yemek kartı yerine kumanya verilmesi | Niteliği korunduğu sürece esaslı değişiklik değil |
| Nakdi yemek ücretinin azaltılması | Esaslı değişiklik, yazılı onay gerekir |
| Yemek yardımının tamamen kaldırılması | Esaslı değişiklik, yazılı onay gerekir |
| Yalnızca bazı çalışanlara verilmesi | Eşit davranma ilkesine aykırılık riski |
| Ramazan ayında yemekhanenin kapatılması | İkame bir yardım sağlanmazsa hak azalması |
Ölçüt şudur. Yardımın sunuluş biçimi değişiyorsa işveren bunu tek taraflı yapabilir. Yardımın parasal karşılığı azalıyor veya tümüyle ortadan kalkıyorsa durum değişir. Bu bir esaslı değişikliktir.
Esaslı değişiklik için 4857 sayılı İş Kanunu m.22 özel bir usul öngörür. Değişiklik işçiye yazılı bildirilir. İşçi altı iş günü içinde yazılı olarak kabul etmezse değişiklik bağlayıcı olmaz. Sessiz kalmak kabul anlamına gelmez.
Ramazan Ayında Yemek Verilmemesi
Ramazan ayı özelinde iki farklı durum vardır. Ayrımı doğru yapmak gerekir.
Yemekhanenin Her Yıl Kapatıldığı İşyerleri
Bazı işyerlerinde yemekhane ramazan ayında yıllardır kapalı tutulur. Bu uygulama işyeri koşulunun bir parçası hâline gelmiş olabilir. Böyle bir durumda tek başına kapatma esaslı değişiklik sayılmayabilir.
Buna karşılık oruç tutmayan işçiler bakımından sorun devam eder. Onlara ikame bir çözüm sunulmaması hak azalması oluşturur.
İlk Kez Ramazanda Kaldırılan Yardım
Yıl boyu verilen yemek yardımı yalnızca ramazan ayında kesiliyorsa tablo farklıdır. Burada açık bir hak azalması vardır. İşçinin yazılı onayı aranır.
Nakdi yemek yardımı veya yemek kartı bakımından durum daha nettir. Oruç tutulsun ya da tutulmasın bu ödeme ücret ekidir. Ramazan gerekçesiyle kesilmesi esaslı değişikliktir.
Yemek yardımının yalnızca inancına göre bir gruba verilip diğerine verilmemesi ayrı bir sorun doğurur. İş Kanunu işverene eşit davranma yükümlülüğü yükler. Bu yükümlülüğün ihlali hâlinde işçi dört aya kadar ücreti tutarında ayrımcılık tazminatı isteyebilir. Bu talep kıdem tazminatından ayrı bir kalemdir.
Haklı Fesih Yapılabilir mi?
Yemek yardımının kaldırılması tek başına otomatik bir fesih hakkı doğurmaz. Doğru yol bir zincir izlemektir.
- Dayanağı BelirleyinYemek hakkının sözleşmeden mi uygulamadan mı doğduğu saptanır.
- Yazılı RetEsaslı değişiklik teklifi altı iş günü içinde yazılı reddedilir.
- Delil ToplayınBordro, duyuru ve yazışmalar bir araya getirilir.
- Fesih BildirimiSebep açıkça yazılarak noter veya iadeli taahhütlü gönderilir.
- ArabuluculukDava şartı arabuluculuk başvurusu yapılır.
- DavaAnlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır.

Fesih iki ayrı dayanağa oturtulabilir. Birincisi ücretin sözleşmeye uygun ödenmemesidir. İkincisi çalışma şartlarının uygulanmamasıdır. Her ikisi de işçiye derhal fesih hakkı verir.
Fesih bildirimi yazılı yapılmalıdır. Sebep açıkça yazılmalıdır. Dilekçede istifa kelimesi kullanılmamalıdır. Çünkü mahkeme beyanla bağlıdır ve istifa olarak nitelendirilen fesih kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırabilir.
Süreler: En Sık Yapılan Hata
Haklı fesih hakkı süresizdir sanılır. Oysa kanun kesin bir sınır koyar. Hak, fiilin öğrenilmesinden itibaren altı iş günü içinde kullanılmalıdır. Her hâlde fiilin üzerinden bir yıl geçmesiyle düşer.
| Konu | Süre |
|---|---|
| Esaslı değişiklik teklifine yazılı cevap | 6 iş günü |
| Haklı fesih hakkının kullanılması | Öğrenmeden 6 iş günü, her hâlde 1 yıl |
| İşsizlik ödeneği başvurusu | Fesihten itibaren 30 gün |
| Arabuluculuk sonrası dava | Son tutanaktan 2 hafta |
| Kıdem ve ihbar tazminatı zamanaşımı | 5 yıl |
| Ücret ve ücret eki alacakları zamanaşımı | 5 yıl |
Altı iş günü hak düşürücü süredir. Mahkeme bunu kendiliğinden gözetir. Hafta sonu ve resmî tatiller sayılmaz. Süre öğrenme gününün ertesi günü başlar.
Bir istisna vardır. Ücret veya ücret ekinin hiç ödenmemesi süregelen bir ihlaldir. Ödeme yapılana kadar süre işlemeye başlamaz. Bu nedenle ödenmemiş yemek bedeli bulunan dosyalarda altı iş günü savunması her zaman sonuç vermez.
Hangi Haklar Doğar?
| Hak | Durum |
|---|---|
| Kıdem tazminatı | Bir yıllık kıdem varsa hak kazanılır |
| İhbar tazminatı | Fesih işçiden geldiği için talep edilemez |
| Ödenmemiş yemek bedeli | Geriye dönük beş yıl için istenebilir |
| Ayrımcılık tazminatı | Eşit davranma ihlali varsa dört aya kadar ücret |
| Yıllık izin ücreti | Kullanılmayan izinler son ücret üzerinden ödenir |
| İşsizlik ödeneği | Çıkış kodu doğru bildirilirse hak kazanılır |
| İşe iade | Fesih işçiden geldiği için talep edilemez |
Çıkış kodu kritik bir ayrıntıdır. İşveren çıkışı istifa olarak bildirirse işçi işsizlik ödeneğinden yararlanamaz. Haklı nedenle derhal feshe uygun kod bildirilmelidir. Kodun yanlış girilmesi hâlinde İŞKUR başvurusu reddedilebilir ve düzeltme için mahkeme kararı gerekebilir.
Kıdem tazminatı hesabında yemek bedeli de dikkate alınır. Ayni verilen yemek nakde çevrilerek giydirilmiş ücrete eklenir. Haftada altı gün çalışılan işyerlerinde aylık yemek bedeli yirmi altı gün üzerinden hesaplanır. Vardiyalı çalışmada fiilen işe gelinen gün sayısı esas alınır.
İspat ve Deliller
- İş sözleşmesi ve ekleri: Yemek yardımının taahhüt edilip edilmediği buradan görülür.
- Ücret bordroları: Yemek bedelinin ayrı kalem olarak gösterilip gösterilmediği incelenir.
- İşyeri duyuruları: Panoya asılan yazılar, e-posta ve kurumsal mesajlar uygulamayı kanıtlar.
- Yemek kartı kayıtları: Kart firmasının yükleme dökümü geçmiş uygulamayı gösterir.
- Yemekhane hizmet sözleşmesi: İşverenin yemek alımına ilişkin sözleşme ve faturaları istenebilir.
- Turnike ve giriş kayıtları: Yemekhane kullanımının sürekliliği belgelenebilir.
- Tanık beyanı: Aynı birimde çalışan işçiler dinletilebilir.
- Yazılı ret beyanı: Esaslı değişikliğe verilen yazılı cevap en güçlü delildir.
İspat yükü paylaşılmıştır. Aleyhine esaslı değişiklik yapıldığını işçi ispatlar. Değişikliğin geçerli nedene dayandığını ve işçinin yazılı onayı bulunduğunu işveren ispatlar.
Dava Yolu ve Yetkili Mahkeme
Görevli mahkeme iş mahkemesidir. İş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Görev kamu düzenine ilişkindir.
Yetkide işçiye seçimlik hak tanınır. Dava, işverenin yerleşim yeri mahkemesinde veya işin yapıldığı yer mahkemesinde açılabilir. Bu yetki kesindir ve sözleşmeyle değiştirilemez.
Pratik sonucu önemlidir. Gaziantep’te çalışan işçi, işverenin merkezi başka bir ilde olsa bile Gaziantep iş mahkemelerinde dava açabilir.
Arabuluculuk dava şartıdır. Başvuru işverenin yerleşim yeri veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Son tutanak dava dilekçesine eklenmezse dava usulden reddedilir. Çalışma koşullarına ilişkin şikâyetler ayrıca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı iletişim kanallarına da bildirilebilir.
Diğer işçilik alacakları için hafta tatili alacağı ve fazla çalışma yazılarımız incelenebilir.
Sık Sorulan Sorular
İşyerinde yemek verilmemesi haklı fesih sebebi midir?
İşveren yemek kartını tek taraflı kesebilir mi?
İşveren yemekhaneyi kapatıp yemek kartı verebilir mi?
Ramazan ayında yemekhane kapatılırsa ne olur?
Oruç tutmayan işçiye yemek verilmek zorunda mı?
Oruç tutan işçi yemediği yemeğin parasını isteyebilir mi?
İşçi sessiz kalırsa değişikliği kabul etmiş sayılır mı?
Yemek bedeli kıdem tazminatına dahil midir?
Yemek nedeniyle fesihte ihbar tazminatı alınır mı?
Yemek nedeniyle ayrılırsam işsizlik maaşı alabilir miyim?
Fesih için kaç gün içinde harekete geçmeliyim?
Kesilen yemek bedeli geriye dönük istenebilir mi?
Hangi mahkemede dava açılır?
Arabuluculuk zorunlu mu?
Fesih dilekçesine ne yazmalıyım?
Kahraman Hukuk Bürosu | İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku
Yemek yardımı uyuşmazlıklarında dosyayı kazandıran şey doğru sıralamadır. Yazılı ret, sebebi açık fesih bildirimi ve zamanında yapılan arabuluculuk başvurusu belirleyicidir. Kahraman Hukuk Bürosu işçilik alacakları ve haklı fesih uyuşmazlıklarında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır.
Gaziantep Barosu’na kayıtlı olarak faaliyet gösteren büromuz, Gaziantep İş Mahkemesi nezdinde yürütülen dava ve işlerde Gaziantep avukat hizmeti kapsamında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır.
İşçilik Alacaklarınız İçin Destek Alın
Fesih bildiriminin hazırlanması, arabuluculuk ve alacak davası takibi için iletişime geçebilirsiniz.
Hukuki Danışmanlık İçin İletişime GeçinGaziantep İş Hukuku Avukatı