İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku
İşyerinde Ramazan Ayında Yemek Verilmemesi Haklı Fesih Nedeni midir?

İşyerinde Ramazan Ayında Yemek Verilmemesi — Kahraman Hukuk Bürosu

Yemek yardımı ücretin ekidir ve giydirilmiş ücrete dahil edilir. Sunuluş biçiminin değiştirilmesi kural olarak yönetim hakkı kapsamındadır. Yardımın azaltılması veya kaldırılması ise çalışma koşullarında esaslı değişikliktir. Bu değişiklik yazılı bildirilir. İşçi altı iş günü içinde yazılı kabul etmezse bağlayıcı olmaz. İşçi haklı nedenle derhal fesih yapabilir ve kıdem tazminatına hak kazanır. İhbar tazminatı istenemez. Fesih hakkı altı iş günü içinde kullanılmalıdır.

Yemek Yardımı Hukuken Nedir?

Yemek yardımı ücretin bir ekidir. İşçiye yemekhane, kumanya, yemek kartı veya nakit olarak sağlanabilir. Biçimi değişse de hukuki niteliği aynıdır.

Bu niteliğin iki sonucu vardır. Birincisi yemek yardımı geniş anlamda ücret kavramına girer. İkincisi kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücrete dahil edilir.

Yardımın kaynağı üç yerden biri olabilir. İş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi veya işyeri uygulaması. Üçüncüsü uygulamada en sık rastlanan hâldir. Uzun süre düzenli olarak verilen yemek, işyeri koşulu hâline gelir.

Niteliği

Ücretin eki olan sosyal yardımdır.

Kaynağı

Sözleşme, toplu sözleşme veya işyeri uygulaması.

Kıdeme Etkisi

Giydirilmiş ücrete dahil edilir.

Kaldırılması

Esaslı değişiklik kurallarına tabidir.

İşveren Yemek Yardımını Kaldırabilir mi?

Burada ince bir ayrım vardır. Yargıtay biçim değişikliği ile hakkın azaltılmasını birbirinden ayırır.

Değişiklik Hukuki Sonuç
Yemekhane yerine yemek kartı verilmesi Yönetim hakkı kapsamında, kural olarak esaslı değişiklik değil
Yemek kartı yerine kumanya verilmesi Niteliği korunduğu sürece esaslı değişiklik değil
Nakdi yemek ücretinin azaltılması Esaslı değişiklik, yazılı onay gerekir
Yemek yardımının tamamen kaldırılması Esaslı değişiklik, yazılı onay gerekir
Yalnızca bazı çalışanlara verilmesi Eşit davranma ilkesine aykırılık riski
Ramazan ayında yemekhanenin kapatılması İkame bir yardım sağlanmazsa hak azalması

Ölçüt şudur. Yardımın sunuluş biçimi değişiyorsa işveren bunu tek taraflı yapabilir. Yardımın parasal karşılığı azalıyor veya tümüyle ortadan kalkıyorsa durum değişir. Bu bir esaslı değişikliktir.

Esaslı değişiklik için 4857 sayılı İş Kanunu m.22 özel bir usul öngörür. Değişiklik işçiye yazılı bildirilir. İşçi altı iş günü içinde yazılı olarak kabul etmezse değişiklik bağlayıcı olmaz. Sessiz kalmak kabul anlamına gelmez.

Ramazan Ayında Yemek Verilmemesi

Ramazan ayı özelinde iki farklı durum vardır. Ayrımı doğru yapmak gerekir.

Yemekhanenin Her Yıl Kapatıldığı İşyerleri

Bazı işyerlerinde yemekhane ramazan ayında yıllardır kapalı tutulur. Bu uygulama işyeri koşulunun bir parçası hâline gelmiş olabilir. Böyle bir durumda tek başına kapatma esaslı değişiklik sayılmayabilir.

Buna karşılık oruç tutmayan işçiler bakımından sorun devam eder. Onlara ikame bir çözüm sunulmaması hak azalması oluşturur.

İlk Kez Ramazanda Kaldırılan Yardım

Yıl boyu verilen yemek yardımı yalnızca ramazan ayında kesiliyorsa tablo farklıdır. Burada açık bir hak azalması vardır. İşçinin yazılı onayı aranır.

Nakdi yemek yardımı veya yemek kartı bakımından durum daha nettir. Oruç tutulsun ya da tutulmasın bu ödeme ücret ekidir. Ramazan gerekçesiyle kesilmesi esaslı değişikliktir.

Yemek yardımının yalnızca inancına göre bir gruba verilip diğerine verilmemesi ayrı bir sorun doğurur. İş Kanunu işverene eşit davranma yükümlülüğü yükler. Bu yükümlülüğün ihlali hâlinde işçi dört aya kadar ücreti tutarında ayrımcılık tazminatı isteyebilir. Bu talep kıdem tazminatından ayrı bir kalemdir.

Haklı Fesih Yapılabilir mi?

Yemek yardımının kaldırılması tek başına otomatik bir fesih hakkı doğurmaz. Doğru yol bir zincir izlemektir.

  1. Dayanağı BelirleyinYemek hakkının sözleşmeden mi uygulamadan mı doğduğu saptanır.
  2. Yazılı RetEsaslı değişiklik teklifi altı iş günü içinde yazılı reddedilir.
  3. Delil ToplayınBordro, duyuru ve yazışmalar bir araya getirilir.
  4. Fesih BildirimiSebep açıkça yazılarak noter veya iadeli taahhütlü gönderilir.
  5. ArabuluculukDava şartı arabuluculuk başvurusu yapılır.
  6. DavaAnlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır.
İşyerinde yemek verilmemesi ve haklı fesih süreci
Yemek yardımının kaldırılmasında izlenecek altı adım.

Fesih iki ayrı dayanağa oturtulabilir. Birincisi ücretin sözleşmeye uygun ödenmemesidir. İkincisi çalışma şartlarının uygulanmamasıdır. Her ikisi de işçiye derhal fesih hakkı verir.

Fesih bildirimi yazılı yapılmalıdır. Sebep açıkça yazılmalıdır. Dilekçede istifa kelimesi kullanılmamalıdır. Çünkü mahkeme beyanla bağlıdır ve istifa olarak nitelendirilen fesih kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırabilir.

Süreler: En Sık Yapılan Hata

Haklı fesih hakkı süresizdir sanılır. Oysa kanun kesin bir sınır koyar. Hak, fiilin öğrenilmesinden itibaren altı iş günü içinde kullanılmalıdır. Her hâlde fiilin üzerinden bir yıl geçmesiyle düşer.

Konu Süre
Esaslı değişiklik teklifine yazılı cevap 6 iş günü
Haklı fesih hakkının kullanılması Öğrenmeden 6 iş günü, her hâlde 1 yıl
İşsizlik ödeneği başvurusu Fesihten itibaren 30 gün
Arabuluculuk sonrası dava Son tutanaktan 2 hafta
Kıdem ve ihbar tazminatı zamanaşımı 5 yıl
Ücret ve ücret eki alacakları zamanaşımı 5 yıl

Altı iş günü hak düşürücü süredir. Mahkeme bunu kendiliğinden gözetir. Hafta sonu ve resmî tatiller sayılmaz. Süre öğrenme gününün ertesi günü başlar.

Bir istisna vardır. Ücret veya ücret ekinin hiç ödenmemesi süregelen bir ihlaldir. Ödeme yapılana kadar süre işlemeye başlamaz. Bu nedenle ödenmemiş yemek bedeli bulunan dosyalarda altı iş günü savunması her zaman sonuç vermez.

Hangi Haklar Doğar?

Hak Durum
Kıdem tazminatı Bir yıllık kıdem varsa hak kazanılır
İhbar tazminatı Fesih işçiden geldiği için talep edilemez
Ödenmemiş yemek bedeli Geriye dönük beş yıl için istenebilir
Ayrımcılık tazminatı Eşit davranma ihlali varsa dört aya kadar ücret
Yıllık izin ücreti Kullanılmayan izinler son ücret üzerinden ödenir
İşsizlik ödeneği Çıkış kodu doğru bildirilirse hak kazanılır
İşe iade Fesih işçiden geldiği için talep edilemez

Çıkış kodu kritik bir ayrıntıdır. İşveren çıkışı istifa olarak bildirirse işçi işsizlik ödeneğinden yararlanamaz. Haklı nedenle derhal feshe uygun kod bildirilmelidir. Kodun yanlış girilmesi hâlinde İŞKUR başvurusu reddedilebilir ve düzeltme için mahkeme kararı gerekebilir.

Kıdem tazminatı hesabında yemek bedeli de dikkate alınır. Ayni verilen yemek nakde çevrilerek giydirilmiş ücrete eklenir. Haftada altı gün çalışılan işyerlerinde aylık yemek bedeli yirmi altı gün üzerinden hesaplanır. Vardiyalı çalışmada fiilen işe gelinen gün sayısı esas alınır.

İspat ve Deliller

  • İş sözleşmesi ve ekleri: Yemek yardımının taahhüt edilip edilmediği buradan görülür.
  • Ücret bordroları: Yemek bedelinin ayrı kalem olarak gösterilip gösterilmediği incelenir.
  • İşyeri duyuruları: Panoya asılan yazılar, e-posta ve kurumsal mesajlar uygulamayı kanıtlar.
  • Yemek kartı kayıtları: Kart firmasının yükleme dökümü geçmiş uygulamayı gösterir.
  • Yemekhane hizmet sözleşmesi: İşverenin yemek alımına ilişkin sözleşme ve faturaları istenebilir.
  • Turnike ve giriş kayıtları: Yemekhane kullanımının sürekliliği belgelenebilir.
  • Tanık beyanı: Aynı birimde çalışan işçiler dinletilebilir.
  • Yazılı ret beyanı: Esaslı değişikliğe verilen yazılı cevap en güçlü delildir.

İspat yükü paylaşılmıştır. Aleyhine esaslı değişiklik yapıldığını işçi ispatlar. Değişikliğin geçerli nedene dayandığını ve işçinin yazılı onayı bulunduğunu işveren ispatlar.

Dava Yolu ve Yetkili Mahkeme

Görevli mahkeme iş mahkemesidir. İş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Görev kamu düzenine ilişkindir.

Yetkide işçiye seçimlik hak tanınır. Dava, işverenin yerleşim yeri mahkemesinde veya işin yapıldığı yer mahkemesinde açılabilir. Bu yetki kesindir ve sözleşmeyle değiştirilemez.

Pratik sonucu önemlidir. Gaziantep’te çalışan işçi, işverenin merkezi başka bir ilde olsa bile Gaziantep iş mahkemelerinde dava açabilir.

Arabuluculuk dava şartıdır. Başvuru işverenin yerleşim yeri veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Son tutanak dava dilekçesine eklenmezse dava usulden reddedilir. Çalışma koşullarına ilişkin şikâyetler ayrıca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı iletişim kanallarına da bildirilebilir.

Diğer işçilik alacakları için hafta tatili alacağı ve fazla çalışma yazılarımız incelenebilir.

Sık Sorulan Sorular

İşyerinde yemek verilmemesi haklı fesih sebebi midir?
Tek başına otomatik bir fesih hakkı doğurmaz. Yemek yardımının azaltılması veya kaldırılması çalışma koşullarında esaslı değişikliktir. İşçi bu değişikliği yazılı reddeder, işveren yine de uygularsa haklı nedenle derhal fesih mümkün olur.
İşveren yemek kartını tek taraflı kesebilir mi?
Kesemez. Nakdi yemek yardımının veya yemek kartının kaldırılması hakkın azalması anlamına gelir. Bu bir esaslı değişikliktir ve işçinin yazılı onayı aranır.
İşveren yemekhaneyi kapatıp yemek kartı verebilir mi?
Verebilir. Yardımın sunuluş biçiminin değiştirilmesi kural olarak yönetim hakkı kapsamındadır. Önemli olan parasal karşılığın korunmasıdır.
Ramazan ayında yemekhane kapatılırsa ne olur?
Yemekhane her yıl ramazanda kapatılıyorsa ve bu işyeri koşulu hâline gelmişse tek başına esaslı değişiklik sayılmayabilir. Yıl boyu verilen yardım yalnızca ramazanda kesiliyorsa açık bir hak azalması vardır.
Oruç tutmayan işçiye yemek verilmek zorunda mı?
Yardım tüm çalışanlara sağlanıyorsa belirli bir gruba verilip diğerine verilmemesi eşit davranma ilkesine aykırılık oluşturabilir. Bu durumda dört aya kadar ücret tutarında ayrımcılık tazminatı gündeme gelir.
Oruç tutan işçi yemediği yemeğin parasını isteyebilir mi?
Ayni olarak sağlanan yemeğin nakde çevrilmesi kural olarak zorunlu değildir. Buna karşılık yardım nakdi ise veya nakde çevrilmesi işyeri uygulaması hâline gelmişse ödeme devam etmelidir.
İşçi sessiz kalırsa değişikliği kabul etmiş sayılır mı?
Sayılmaz. Esaslı değişikliğin bağlayıcı olması için işçinin altı iş günü içinde yazılı kabulü gerekir. Sessizlik ret anlamına gelir.
Yemek bedeli kıdem tazminatına dahil midir?
Dahildir. Ayni verilen yemek nakde çevrilerek giydirilmiş ücrete eklenir. Haftada altı gün çalışılan işyerlerinde aylık bedel yirmi altı gün üzerinden hesaplanır. Vardiyalı çalışmada fiilen işe gelinen gün sayısı esas alınır.
Yemek nedeniyle fesihte ihbar tazminatı alınır mı?
Alınmaz. Sözleşmeyi sona erdiren taraf işçi olduğu için ihbar tazminatı talep edilemez. Kıdem tazminatı ise bir yıllık kıdem şartıyla istenebilir.
Yemek nedeniyle ayrılırsam işsizlik maaşı alabilir miyim?
Haklı nedenle derhal fesih işsizlik ödeneğine engel değildir. Belirleyici olan çıkış kodudur. İşveren çıkışı istifa olarak bildirirse hak kaybı doğar ve düzeltme gerekir. Başvuru fesihten itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.
Fesih için kaç gün içinde harekete geçmeliyim?
Haklı fesih hakkı, fiilin öğrenilmesinden itibaren altı iş günü içinde kullanılmalıdır. Her hâlde bir yıl geçmesiyle hak düşer. Ödenmemiş alacak varsa bu süregelen ihlal sayıldığından süre işlemeyebilir.
Kesilen yemek bedeli geriye dönük istenebilir mi?
İstenebilir. Ücret eki niteliğindeki alacaklar beş yıllık zamanaşımına tabidir. Dava veya arabuluculuk tarihinden geriye doğru beş yıllık dönem talep edilebilir.
Hangi mahkemede dava açılır?
Görevli mahkeme iş mahkemesidir. Dava işverenin yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesinde açılabilir. Gaziantep’te çalışan işçi Gaziantep iş mahkemelerine başvurabilir.
Arabuluculuk zorunlu mu?
Evet. İşçilik alacakları ve tazminat talepleri için arabuluculuk dava şartıdır. Son tutanak dava dilekçesine eklenmezse dava usulden reddedilir.
Fesih dilekçesine ne yazmalıyım?
Fesih sebebi açıkça yazılmalıdır. İstifa kelimesi kullanılmamalıdır. Bildirim noter veya iadeli taahhütlü posta ile gönderilmeli, tebliğ belgesi saklanmalıdır.

Kahraman Hukuk Bürosu | İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku

Yemek yardımı uyuşmazlıklarında dosyayı kazandıran şey doğru sıralamadır. Yazılı ret, sebebi açık fesih bildirimi ve zamanında yapılan arabuluculuk başvurusu belirleyicidir. Kahraman Hukuk Bürosu işçilik alacakları ve haklı fesih uyuşmazlıklarında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır.

Gaziantep Barosu’na kayıtlı olarak faaliyet gösteren büromuz, Gaziantep İş Mahkemesi nezdinde yürütülen dava ve işlerde Gaziantep avukat hizmeti kapsamında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır.

Gaziantepİş Mahkemesinde Dava Takibi
İş K. m.22Esaslı Değişiklikte Yazılı Onay
6 İş GünüHaklı Fesih Hak Düşürücü Süresi
Gaziantep BarosuKayıtlı Avukatlık Hizmeti

İşçilik Alacaklarınız İçin Destek Alın

Fesih bildiriminin hazırlanması, arabuluculuk ve alacak davası takibi için iletişime geçebilirsiniz.

Hukuki Danışmanlık İçin İletişime GeçinGaziantep İş Hukuku Avukatı


Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir