Boşanmada Fiziksel, Psikolojik ve Ekonomik Şiddet – 2026
Boşanma Davasında Şiddet — Kahraman Hukuk Bürosu
Fiziksel, psikolojik ve ekonomik şiddet; Türk Medeni Kanunu kapsamında evlilik birliğini temelinden sarsan ağır kusurlu davranışlardır. Fiziksel şiddet ve ağır psikolojik şiddet TMK m.162 (hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış) ile TMK m.166; ekonomik şiddet ise TMK m.166 kapsamında boşanma sebebidir. Şiddete uğrayan eş boşanmanın yanında maddi ve manevi tazminat, nafaka, velayet ve 6284 sayılı Kanun uyarınca koruma kararı talep edebilir. Davalar Gaziantep Aile Mahkemesinde görülür.
Yazının İçeriği
- 1.Boşanma Davasında Şiddet Nedir, Hangi Maddelere Dayanır?
- 2.Fiziksel Şiddet Nedeniyle Boşanma
- 3.Psikolojik Şiddet Nedeniyle Boşanma
- 4.Ekonomik Şiddet Nedir?
- 5.Boşanma Davasında Psikolojik Rahatsızlıklar Hangi Durumlarda Kabul Edilir?
- 6.Şiddetin İspatında Kullanılan Deliller ve Dikkat Edilecek Noktalar
- 7.Şiddet Mağdurunun Boşanma Davasındaki Hakları
- 8.6284 Sayılı Kanun Kapsamında Koruma Kararı Nasıl Alınır?
- 9.Şiddeti Affetmek Boşanma Davasını Etkiler mi?
- 10.Şiddet Nedeniyle Boşanma Davası Nasıl Açılır?
- 11.Sık Sorulan Sorular
Boşanma Davasında Şiddet Nedir, Hangi Maddelere Dayanır?
Evlilik birliğinde şiddet; eşin beden bütünlüğüne, ruh sağlığına, onuruna veya ekonomik bağımsızlığına yönelik her türlü saldırıdır. Türk Medeni Kanunu “şiddet” kelimesini boşanma sebebi olarak ayrıca saymaz; ancak Yargıtay uygulamasında şiddetin her türü, eşlerin birbirine karşı sadakat, saygı ve yardım yükümlülüğünün (TMK m.185) ağır ihlali ve ağır kusur olarak kabul edilir. Şiddetin niteliğine göre dava, özel boşanma sebebi olan TMK m.162’ye veya genel boşanma sebebi olan TMK m.166’ya dayanılarak çekişmeli boşanma davası olarak açılır.
| Şiddet Türü | Kanuni Dayanak | Tipik Örnekler | En Güçlü Delil |
|---|---|---|---|
| Fiziksel şiddet | TMK m.162 ve m.166 | Tokat, itme, darp, yaralama, eve kilitleme | Darp raporu, kolluk tutanağı, tanık |
| Psikolojik (duygusal) şiddet | TMK m.162 (onur kırıcı davranış) ve m.166 | Hakaret, aşağılama, tehdit, izolasyon, ısrarlı takip | Mesaj kayıtları, tanık, psikiyatri raporu |
| Ekonomik şiddet | TMK m.166 (m.185 ve m.186 ile birlikte) | Çalışmayı engelleme, maaşa el koyma, ihtiyaçları karşılamama | Banka kayıtları, SGK kaydı, tanık |
| Cinsel şiddet | TMK m.162 ve m.166 | Rıza dışı cinsel davranış, cinsel baskı | Adli tıp raporu, kolluk kaydı, tanık |
Yargıtay uygulamasında şiddet uygulayan eş, boşanmaya yol açan olaylarda kural olarak ağır kusurlu kabul edilir. Kusur belirlemesi; maddi ve manevi tazminat, yoksulluk nafakası ve velayet kararlarını doğrudan etkiler.
Fiziksel Şiddet Nedeniyle Boşanma
Tanım
Eşe yönelik her türlü darp, tokat, itme, tekme, saç çekme, boğmaya çalışma, yaralama, zorla eve kapatma ve fiziksel güç kullanımıdır. Çocuklara yönelik şiddet de bu kapsamdadır.
Hukuki Karşılık
Hayata kast, pek kötü muamele niteliğindeki eylemler TMK m.162’de özel ve mutlak boşanma sebebidir; daha hafif eylemler TMK m.166 kapsamında ağır kusur sayılır.
İspat Yöntemleri
Hastane ve adli tıp darp raporu, kolluk tutanağı, 112 ve 155 çağrı kayıtları, 6284 koruma kararı, fotoğraf ve görgü tanığı beyanları.
Boşanma Davasında Fiziksel Şiddetin İspatı
İspat yükü şiddeti ileri süren eştedir. En güçlü delil, olayın hemen ardından alınan darp raporudur; rapor olay yerini, tarihini ve yaralanmanın niteliğini resmî olarak belgeler. Bununla birlikte darp raporu tek başına zorunlu değildir: şiddete bizzat tanık olan kişilerin somut olay, tarih ve yer bildiren beyanları da hükme esas alınabilmektedir. Kolluk tutanakları, olay sonrası çekilen fotoğraflar ve yakınlara gönderilen mesajlar tanık beyanlarını destekleyen yan delillerdir.
Yargıtay’a Göre Fiziksel Şiddetin İspatı ve Kusura Etkisi
- Tek bir eylem yeterlidir: Yargıtay yerleşik uygulamasında tek bir fiziksel şiddet eylemi dahi, eşten ortak hayatı sürdürmesinin beklenemeyeceğini gösteren ağır kusur olarak değerlendirilmektedir; şiddetin tekrarlanması aranmaz.
- Karşılıklı şiddette: Her iki eşin de şiddet uyguladığı durumlarda kusur, eylemlerin ağırlığı ve kimin başlattığı dikkate alınarak karşılaştırılır; savunma amaçlı hareket, saldırı ile aynı ağırlıkta değerlendirilmez.
- Ceza soruşturmasından bağımsızlık: Ceza davasında beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı, aile mahkemesinin şiddeti tanık ve diğer delillerle kabul etmesine engel değildir; ancak ceza mahkemesince tespit edilen maddi olgular aile mahkemesi yönünden de önem taşır.
- Ceza boyutu: Eşe karşı kasten yaralama, TCK m.86/3-a uyarınca nitelikli hâldir; takibi şikayete bağlı değildir ve savcılık tarafından re’sen yürütülür.
Psikolojik Şiddet Nedeniyle Boşanma
Tanım
Eşi sürekli hakaret, aşağılama, alay, tehdit, suçlama, kıskançlık baskısı, telefon ve sosyal medya denetimi, aile ve arkadaş çevresinden koparma yoluyla ruhsal olarak yıpratan davranışlardır.
Hukuki Karşılık
Ağır ve onur kırıcı davranışlar TMK m.162 kapsamında özel boşanma sebebidir; süreklilik gösteren baskı ve aşağılama TMK m.166 uyarınca ağır kusur sayılır ve fiziksel şiddetle eş değer görülebilir.
İspat Yöntemleri
WhatsApp, SMS ve e-posta kayıtları, sosyal medya paylaşımları, tanık beyanları, psikiyatri ve psikolog raporları, 6284 başvuru kayıtları.
Boşanma Davasında Psikolojik Şiddet Nasıl İspatlanır?
Psikolojik şiddet iz bırakmadığı için ispatı fiziksel şiddete göre daha zordur. Mahkeme tek bir tartışmadan çok, davranışın süreklilik ve sistematiklik gösterip göstermediğine bakar. Bu nedenle delillerin tarih sırasıyla, bir örüntüyü ortaya koyacak şekilde sunulması belirleyicidir.
- Yazılı Kayıtları KoruyunSize gönderilen hakaret, tehdit ve aşağılama içeren mesajların ekran görüntülerini tarih ve gönderen bilgisiyle saklayın; gerekirse noter tespiti veya bilirkişi incelemesi talep edilebilir.
- Tanıkları BelirleyinHakaret ve aşağılamaya bizzat tanık olan aile üyeleri, komşular ve arkadaşlar; olayın zamanını ve içeriğini somut olarak anlatabilmelidir.
- Sağlık Kayıtlarını ToplayınYaşanan baskı nedeniyle başvurulan psikiyatri kliniği, psikolog görüşmeleri ve reçete kayıtları; davranışın ruh sağlığı üzerindeki etkisini gösterir.
- Resmî Başvuruları BelgeleyinKolluğa, ŞÖNİM’e veya aile mahkemesine yapılan 6284 başvuruları ve alınan koruma kararları, psikolojik şiddetin resmî kaydını oluşturur.
- Kronolojik Dosya HazırlayınOlayların tarih sırasıyla listelendiği bir kronoloji, dava dilekçesinde vakıaların eksiksiz bildirilmesini ve delillerin eşleştirilmesini sağlar.
Boşanmada Psikolojik Şiddet Yargıtay Kararlarında Nasıl Değerlendirilir?
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi uygulamasında; eşe veya ailesine sürekli hakaret edilmesi, eşin toplum içinde küçük düşürülmesi, ölümle tehdit edilmesi, telefonunun ve sosyal medya hesaplarının sürekli denetlenmesi, eşin ailesiyle görüşmesinin engellenmesi ve yersiz kıskançlık baskısı ağır kusur olarak kabul edilmektedir. Bu davranışların kişilik haklarına saldırı oluşturması hâlinde TMK m.174/2 kapsamında manevi tazminata da hükmedilmektedir.
Kadının Erkeğe Uyguladığı Psikolojik Şiddet
Şiddet cinsiyetten bağımsız bir kavramdır. Kadın eşin erkeğe veya ailesine yönelik sürekli hakareti, aşağılaması, tehdidi, eşi çocuklarından uzaklaştırması veya ekonomik baskı kurması da aynı ölçütlerle değerlendirilir ve ağır kusur sayılabilir. 6284 sayılı Kanun da yalnızca kadınları değil, şiddet mağduru olan veya şiddet tehlikesi altındaki tüm aile bireylerini korur; erkek eş de koruma kararı talep edebilir.
Ekonomik Şiddet Nedir?
Ekonomik şiddet; eşin maddi kaynaklar üzerindeki kontrolünü ortadan kaldırarak onu ekonomik olarak bağımlı kılmaya, temel ihtiyaçlarını karşılamasını engellemeye veya emeğinin karşılığına el koymaya yönelik davranışlardır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarında ekonomik şiddet, özellikle eşin zorunlu ihtiyaçlarının koşullar elverdiği hâlde karşılanmaması olarak tanımlanmış; uygulama zamanla eşin çalışmasının engellenmesi ve gelirine el konulması gibi davranışları da kapsayacak biçimde genişlemiştir.
Ekonomik Şiddet Boşanma Sebebi Olarak Kabul Edilir mi?
Evet. Ekonomik şiddet kanunda ayrı bir boşanma sebebi olarak sayılmasa da; eşlerin birliğin giderlerine güçleri oranında katılma yükümlülüğünün (TMK m.186/3) ve yardım yükümlülüğünün (TMK m.185) ağır ihlali olarak TMK m.166 kapsamında evlilik birliğini temelinden sarsan sebep sayılır. Ekonomik şiddet uygulayan eş ağır kusurlu kabul edilir ve tazminat sorumluluğuyla karşılaşır. Dava süresince ihtiyaçların karşılanması için tedbir nafakası istenebilir.
Evlilikte Ekonomik Şiddete Örnekler Nelerdir?
- Çalışmayı engellemek: Eşin iş bulmasına, işe gitmesine veya eğitimini sürdürmesine izin vermemek; işyerine gelerek işten ayrılmaya zorlamak.
- Gelire el koymak: Maaş kartını almak, banka hesaplarına erişimi kısıtlamak, eşin kazancını ve kişisel birikimini rızası dışında kullanmak.
- Zorunlu ihtiyaçları karşılamamak: Gücü olduğu hâlde mutfak, fatura, kira, giyim ve sağlık giderlerini ödememek; eşi harçlıksız bırakmak.
- Zorla çalıştırmak: Eşi istemediği veya sağlığına uygun olmayan bir işte çalışmaya zorlamak, kazancını tamamen devralmak.
- Borç altına sokmak: Eşin adına habersiz kredi çekmek, kefil yapmak, kredi kartını kullanarak borçlandırmak.
- Ziynet ve kişisel mallara el koymak: Düğün takılarını rızası dışında bozdurmak, eşin mirastan gelen malvarlığını yönetmesine izin vermemek.
- Parayı baskı aracı yapmak: “Boşanırsan beş kuruş alamazsın” gibi ifadelerle eşi evlilikte kalmaya zorlamak; harcamaları aşırı denetleyip aşağılamak.
Ekonomik Şiddet Nasıl İspatlanır?
Ekonomik şiddetin ispatında belgeler öne çıkar: banka hesap hareketleri ve kredi kartı ekstreleri, maaşın hangi hesaba yattığını gösteren kayıtlar, SGK hizmet dökümü (eşin işten ayrılma tarihleri), eşin adına çekilen krediler, ödenmeyen fatura ve kira belgeleri. Mahkemenin yaptıracağı ekonomik ve sosyal durum araştırması ile tanık beyanları, eşin maddi gücü olduğu hâlde ihtiyaçların karşılanmadığını ortaya koyar. Ekonomik şiddet sırasında elden çıkarılan mallar bakımından mal paylaşımı davasında ekleme hükümleri de gündeme gelebilir.
Boşanma Davasında Psikolojik Rahatsızlıklar Hangi Durumlarda Kabul Edilir?
Psikolojik rahatsızlık, psikolojik şiddetten farklı bir kavramdır. Eşin bir ruhsal hastalığa sahip olması tek başına kusur değildir; ancak belirli koşullarda boşanma sebebi olabilir ya da şiddetin sonucunu ispatlayan bir delil işlevi görür.
| Durum | Hukuki Sonuç |
|---|---|
| Eşin iyileşmesi imkânsız akıl hastalığı ortak hayatı çekilmez kılıyorsa | TMK m.165 uyarınca özel boşanma sebebidir; resmî sağlık kurulu raporu zorunludur, kusur aranmaz |
| Eşin tedavi edilebilir ruhsal rahatsızlığı evlilik birliğini sarsıyorsa | TMK m.166 kapsamında değerlendirilir; hastalık tek başına kusur sayılmaz |
| Eşin hastalığı nedeniyle tedaviyi reddetmesi, şiddet veya tehdit içeren davranışlar sergilemesi | Davranışın kendisi kusur olarak değerlendirilebilir |
| Evlilik öncesinde ağır bir hastalığın gizlenmesi | Koşulları varsa TMK m.150 kapsamında evliliğin iptali gündeme gelebilir |
| Mağdurda şiddet nedeniyle depresyon, kaygı bozukluğu gibi rahatsızlıklar oluşması | Psikiyatri raporları psikolojik şiddetin ve manevi zararın delili olarak kullanılır |
Şiddetin İspatında Kullanılan Deliller ve Dikkat Edilecek Noktalar
| Delil | Hangi Şiddette | Dikkat Edilecek Nokta |
|---|---|---|
| Darp ve adli tıp raporu | Fiziksel, cinsel | Olayın hemen ardından alınmalı; eski tarihli rapor da sunulabilir |
| Kolluk tutanağı, 112/155 kayıtları | Tümü | Her olayda kayıt oluşturulması ileride belirleyici olur |
| WhatsApp, SMS, e-posta | Psikolojik, ekonomik | Yalnızca kendi cihazınızdaki veya size gönderilen yazışmalar güvenli delildir |
| Tanık beyanı | Tümü | Görgüye dayalı, somut tarih ve olay anlatımı aranır; duyuma dayalı beyan zayıftır |
| Banka, SGK, kredi kayıtları | Ekonomik | Mahkeme kanalıyla celbi talep edilebilir |
| Psikiyatri ve psikolog raporu | Psikolojik | Şiddetin ruh sağlığına etkisini gösterir, manevi tazminatı güçlendirir |
| 6284 koruma kararı | Tümü | Tek başına şiddetin kesin ispatı değildir; diğer delillerle birlikte güçlü karine oluşturur |
| Ses ve görüntü kaydı | Tümü | Ani gelişen ve başka türlü delil elde etme imkânı bulunmayan durumlarda değerlendirilebilir; hukuka uygunluğu somut olaya göre incelenir |
Eşin telefonuna izinsiz erişim, gizli takip veya dinleme programı yüklenmesi yoluyla elde edilen deliller hukuka aykırıdır; mahkemece dikkate alınmayabilir ve TCK m.132 ile m.134 kapsamında cezai sorumluluk doğurabilir. Delil toplama yöntemi, davanın kendisi kadar önemlidir.
Şiddet Mağdurunun Boşanma Davasındaki Hakları
Maddi ve Manevi Tazminat
Kusursuz veya daha az kusurlu eş, TMK m.174 uyarınca maddi ve manevi tazminat isteyebilir. Şiddet, yüksek manevi tazminat kararlarının başlıca gerekçesidir.
Nafaka
Dava süresince tedbir nafakası; boşanmayla birlikte koşulları varsa yoksulluk nafakası ve çocuk için iştirak nafakası talep edilebilir.
Velayet
Eşe veya çocuğa yönelik şiddet, çocuğun üstün yararı gözetildiğinde velayetin şiddet uygulayan tarafa verilmemesinin güçlü gerekçesidir. Ayrıntı: velayet davası.
Aile Konutu ve Tedbirler
Dava süresince aile konutunun mağdura ve çocuklara tahsisi, eşyaların kullanımı ve kişisel ilişki düzenlemesi geçici önlem olarak istenebilir (TMK m.169).
Koruma Kararı
6284 sayılı Kanun uyarınca uzaklaştırma, yaklaşmama ve iletişim yasağı gibi tedbirler boşanma davası beklenmeden alınabilir.
Ceza Şikayeti
Yaralama, tehdit, hakaret ve kişilerin huzur ve sükununu bozma gibi eylemler için ayrıca ceza soruşturması başlatılabilir.
Yoksulluk nafakası bakımından güncel bir gelişmeye dikkat çekmek gerekir: Anayasa Mahkemesi 04.06.2026 tarihli kararıyla TMK m.175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir. İptal hükmü, gerekçeli kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından 9 ay sonra yürürlüğe girecektir; bu tarihe kadar mevcut hüküm uygulanmaya devam eder ve yeni kanuni düzenlemenin içeriği nafaka talebinin kapsamını etkileyecektir.
6284 Sayılı Kanun Kapsamında Koruma Kararı Nasıl Alınır?
6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, şiddet mağdurlarına boşanma davasından bağımsız ve hızlı bir koruma imkânı tanır. Koruyucu tedbir kararı verilmesi için şiddetin ispatı aranmaz; başvuru üzerine hâkim, delil veya belge aramaksızın gecikmeksizin karar verir.
- BaşvuruMağdur; kolluğa (polis, jandarma), Cumhuriyet başsavcılığına, ŞÖNİM’e veya doğrudan aile mahkemesine başvurabilir. Gaziantep’te başvurular Gaziantep Aile Mahkemesince değerlendirilir.
- Tedbir KararıŞiddet uygulayanın ortak konuttan uzaklaştırılması, mağdura ve çocuklara yaklaşmaması, iletişim araçlarıyla rahatsız etmemesi, silahını teslim etmesi gibi tedbirlere hükmedilir.
- Tedbir SüresiKoruyucu ve önleyici tedbirler bir defada en çok 6 ay için verilir; şiddet tehlikesi sürüyorsa talep üzerine veya re’sen uzatılabilir.
- Tedbirin İhlaliKarara aykırı davranan hakkında 3 günden 10 güne kadar zorlama hapsine; ihlalin tekrarı hâlinde 15 günden 30 güne kadar zorlama hapsine karar verilir. Toplam süre 6 ayı geçemez.
- Boşanma Dosyasına EtkisiKoruma kararı ve buna esas başvuru kayıtları, boşanma davasında kusur ve velayet değerlendirmesinde diğer delillerle birlikte dikkate alınır.
Şiddeti Affetmek Boşanma Davasını Etkiler mi?
Evet. TMK m.162 uyarınca hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış nedeniyle boşanma davası açma hakkı, affeden eş bakımından ortadan kalkar. Af açık olabileceği gibi, şiddetten sonra uzun süre ortak hayata sorunsuz devam edilmesi gibi davranışlarla örtülü de gerçekleşebilir. Affedilen olay tek başına boşanma sebebi yapılamaz; ancak aftan sonra yeni bir şiddet eylemi gerçekleşirse eski olaylar da kusur değerlendirmesinde birlikte ele alınabilir. Bu nedenle şiddet olayından sonra hukuki adımların geciktirilmemesi gerekir.
| Konu | Süre |
|---|---|
| TMK m.162’ye dayalı dava (öğrenmeden itibaren) | 6 ay |
| TMK m.162’ye dayalı dava (her hâlde, olaydan itibaren) | 5 yıl |
| TMK m.166’ya dayalı dava | Süreye bağlı değildir; olaylar kusur değerlendirmesinde dikkate alınır |
| Boşanma davasında istenmeyen tazminat ve yoksulluk nafakası | Kesinleşmeden itibaren 1 yıl (TMK m.178) |
| 6284 koruyucu tedbir kararı | Bir defada en çok 6 ay; uzatılabilir |
Şiddet Nedeniyle Boşanma Davası Nasıl Açılır?
- Güvenliğin SağlanmasıÖncelik mağdurun ve çocukların güvenliğidir; gerekiyorsa önce 6284 kapsamında koruma kararı alınır.
- Delillerin ToplanmasıDarp raporu, kolluk kayıtları, mesajlar, banka ve SGK belgeleri ile tanık listesi dava açılmadan önce hazırlanır.
- Dava DilekçesiŞiddet olayları tarih ve yer bilgisiyle vakıa olarak ayrıntılı yazılır; TMK m.162 ve m.166 sebepleri birlikte ileri sürülebilir. Tazminat, nafaka, velayet ve tedbir talepleri dilekçede açıkça belirtilir.
- Tedbir TalepleriDava süresince tedbir nafakası, aile konutunun tahsisi ve geçici velayet için ara karar istenir.
- Yargılama ve KararGaziantep Aile Mahkemesinde tanıklar dinlenir, sosyal inceleme ve ekonomik durum araştırması yapılır; mahkeme kusur oranına göre boşanma ve boşanmanın ferileri hakkında hüküm kurar.
Sık Sorulan Sorular
Boşanma davasında psikolojik şiddet nasıl ispatlanır?
Ekonomik şiddet boşanma sebebi olarak kabul edilir mi?
Evlilikte ekonomik şiddete örnekler nelerdir?
Boşanma davasında psikolojik rahatsızlıklar hangi durumlarda kabul edilir?
Darp raporu olmadan fiziksel şiddet ispatlanabilir mi?
Tek bir tokat boşanma sebebi olur mu?
Kadının erkeğe uyguladığı psikolojik şiddet boşanma sebebi midir?
6284 koruma kararı boşanma davasını nasıl etkiler?
Şiddet gören eş hangi tazminatları isteyebilir?
Eşimin telefonundan aldığım mesajlar delil olur mu?
Kahraman Hukuk Bürosu | Aile ve Boşanma Hukuku
Şiddet nedeniyle boşanma davalarında sonucu; delillerin hukuka uygun biçimde toplanması, olayların dilekçede eksiksiz vakıa olarak bildirilmesi ve koruma tedbirlerinin zamanında alınması belirler. Kahraman Hukuk Bürosu; fiziksel, psikolojik ve ekonomik şiddete dayalı boşanma davalarında, 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma kararı başvurularında ve tazminat taleplerinde hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır.
Gaziantep Barosu’na kayıtlı olarak faaliyet gösteren büromuz; Gaziantep Aile Mahkemesi nezdinde yürütülen dava ve işlerde Gaziantep avukat hizmeti kapsamında hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktadır.
Şiddet Nedeniyle Boşanma İçin Hukuki Destek Alın
Şiddete dayalı boşanma davasında delillerinizin doğru toplanması, koruma kararı alınması ve tazminat ile nafaka haklarınızın korunması için iletişime geçebilirsiniz.
Hukuki Danışmanlık İçin İletişime GeçinGaziantep Boşanma Avukatı